Rođendanski specijal: Deset najvećih tajni koje nam je otkrio “Vikiliks”


Na današnji dan prije deset godina, Džulijan Asanž pokrenuo je sajt “Vikiliks”, koji često opisuje kao “javni servis za novinare i aktiviste, koji se bori protiv korupcije objavljivanjem klasifikovanih informacija”.

Za deset godina postojanja, sajt je objavio 10 miliona dokumenata, među kojima su bile i neke velike afere.

1) RASPORED AMERIČKIH SNAGA U IRAKU

Među starijim objavama “Vikliksa” su i dokumenti koji detaljno opisuju raspored američke vojne opreme u Avganistanu i Iraku u koju su uključeni od HUMVEE oklopna vozila do portabl hemijskih i bioloških stanica – slične onima za koji su SAD lažno optužili Sadama Huseina da ih je imao.

2) TAЈNE SAЈENTOLOGIЈE

“Vikiliks“ je u 2008. objavio “Sabrane tajne `biblije` Sajentologije“, uključujući i neke od unutrašnjih aktivnosti i neobičnih praksi ove kontroverzne crkve. Iz njih proizilazi da postoji osam nivoa “operativnih tetana“, pri čemu je osmi nivo najviši koji sajentolozi mogu težiti da dostignu.

Sajt je objavio i uputstva sljedbenicima za izvođenje teško razumljivih vježbi, kao što su: “pronađi veliku gužvu u kojoj ljudi stoje gusto zbijeni. Opiši je kao gužvu, a zatim kao pojedince, sve dok ne stekneš spoznaju. Zapiši sve to“. Vježbe o kojima je riječ napisao je lično osnivač Sajentološke crkve, pisac naučne fantastike Ron Habard, a advokati crkve su pokušali da izdejstvuju da se ove informacije skinu sa sajta, jer se navodno radi o “naprednim tehnikama sajentološke religije“, ali sajt je odbio da to učini.

3) GVANTANAMO PROCEDURE

“Standardna radna procedura za Logor Delta“, priručnik vojske SAD za vojnike koji imaju posla sa zatvorenicima u Logoru Delta, objavljen je na “Vikiliksu“ 2007.

Grupe za zaštitu ljudskih prava su sa zabrinutošću primile otkrića da, prema ovim zvaničnim smjernicama, zatvorenicima može biti uskraćen pristup Crvenom krstu u trajanju do dvije nedjelje, kao i da zatvorenici za dobro ponašanje i saradnju mogu da steknu “specijalne nagrade“ – pri čemu je jedna od ovih “nagrada“ bila rolna toalet-papira.

4) KOLATERALNA UBISTVA

Otkrića vezana za ubistva civila koje su američke trupe izvele u Iraku prvo su velika i značajna objava koja je “Vikiliks” stavila u centar medijske pažnje.

Sajt je objavio poverljiv video snimljen u helikopteru “Apač” iz kog su američki vojnici pucali na civile na zemlji u Novom Bagdadu, predgrađu iračke prestonice. Među poginulima bila su i dva “Rojtesova” izveštača, a dvoje dece teško je povređeno.

Video, kao i 700.000 dokumenata i diplomatskih dopisa, Vikiliksu je dostavio transrodni vojnik Čelsi Mening. U američkoj vojsci služila je kao obavještajni analitičar u Iraku a 2013. godine joj je izrečena kazna od 35 godina zatvora zbog odavanja povjerljivih informacija “Viliksiu”.

5) “KEЈBLGEЈT

Među drugim dokumentima koje je Meningova dostavila “Vikiliksu” bili su tajna diplomatska dokumanata SAD koja je sajt objavio 2010. i 2011. godine.

U medijima ovaj slučaj dobio je naziv “Kejblgejt” po uzoru na veliku aferu “Votergejt”. Poslije “Kejblgejta“ političari su tvrdili da za Vikiliks rade špijuni, koji su spremni da unište svijet i pozivali na pravnu akciju protiv njih.

6) ALTERNATIVNA CIA

Godine 2012. i 2013. sajt je objavio dokumenta ukradena od Startfora, konsultantske kompanije koja je poznata i pod nazivom “alternativna CIA” zbog svojih veza u obavještajnoj zajednici. Objavljeni dokumenti tiču se brojnih pitanja, od domaćeg nadzora u SAD tajnih operacija u Siriji.

7) NACRTI MEĐUNARODNIH SPORAZUMA

U nekoliko navrata “Vikiliks” je objavio povjerljive nacrte tekstova velikih međunarodnih sporazuma o slobodnoj trgovini, kao što Trans Pacifik partnerstvo i Trans atlantska trgovina. Motiv za objavljivanje ovakvog tipa ugovora u “Vikiliksu”, kako kažu, vide u ugrožavanju građanskih prava pregovaranjem i ugovorima u tajnosti.

8) HAKOVANjE SONIЈA

Iako su glavna meta “Vikiliksa” vlade i državne tajne, ovaj sajt bavio se i kompanijom “Soni pikčrs”. Prošle godine, objavili su stotine hiljada mejlova i dokumenata hakovanog servera kompanije “Soni”.

Sajt koji je osnovao Džulijan Asanž, naveo je da njegova baza podataka sadrži više od 170.000 mejlova iz produkcijske kuće “Soni pikčers enterteinment” i njenih filijala, kao i još 30.000 drugih dokumenata. Asanž je ovim povodom saopštio da dokumenta otkrivaju skrivene radnje jedne međunarodne kompanije, zbog čega i treba da budu dostupna javnosti.

9) REŽIMI BLISKOG ISTOKA

Počevši od 2012. godine, “Vikiliks” je nekoliko puta objavljivao povjerljiva dokumenta nekoliko zemalja Bliskog istoka, među njima i Saudijske Arabije, Sirije i Turske koje su, prema tvrdnjama sajta otkrili čitav niz zloupotreba u tim zemljama.

(RTRS)

Komentari