Dan kada su Srbi rekli NE Hitleru – pročitajte moguće scenarije da je Kraljevina Jugoslavija ostala u Trojnom paktu sa Njemačkom


Danas se obilježava 76 godina otkako je zavjerenička grupa visokih oficira Jugoslovenske vojske na čelu sa brigadnim generalom vojnog vazduhoplovstva Borivojem Mirkovićem zbacivši s vlasti tročlano kraljevsko namjesništvo, kneza Pavla Karađorđevića, dr Radenka Stankovića, dr Ivu Perovića, Vladu Dragiše Cvetkovića i Vlatka Mačeka, koja je dva dana ranije, 25. marta 1941. potpisala protokol u Beču o pristupanju Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu.

Nakon toga Hitlerova Njemačka objavila je rat Kraljevini Jugoslaviji.

Prenosimo vam 3 scenarija istoričara Peđe Markovića da pučisti nisu srušili kneza Pavla.

SCENARIO 1: NAJPOVOLJNIJI RAZVOJ POSLijE OSTANKA U TROJNOM PAKTU

Knez Pavle uspjeva da umiri Britance i stabilizuje poredak. Poslije obnove diplomatskih odnosa sa SSSR-om komunisti izlaze iz ilegale. Prilikom napada Nemačke na Sovjetski Savez 22. juna, komunisti organizuju demonstracije, koje prolaze bez većih posljedica. Sljedeća velika kriza režima nastaje 1944. godine, kada javnost protestuje zbog transporta solunskih Jevreja kroz Jugoslaviju. Kralj Petar Drugi smjenjuje vladu i uvodi vladu nacionalnog spasa, na čijem su čelu Slobodan Jovanović i nekoliko ministara komunista (Mustafa Golubić ministar za vjere, Ivo Lola Ribar za prosvjetu). U ljeto 1944. godine, nova vlada prekida odnose sa Berlinom i poziva angloameričku vojsku da se iskrca u jadranske luke. Njemci napadaju iz Mađarske, Austrije i Grčke, zajedno sa Bugarima. Ustaše pokušavaju da organizuju ustanak u Hrvatskoj, ali većina naroda, suočena sa skorim porazom sila Osovine, ostaje lojalna Vlatku Mačeku. Jedinstvo Srba i Hrvata se učvršćuje zajedničkom borbom protiv Njemaca u Dalmaciji i Slavoniji. Poslije rata, Jugoslavija postaje najvažniji saveznik SAD u regionu, uz Tursku. U sporazumu sa savezničkom Turskom iseljavaju se „Turci” (mahom kosovski i makedonski Albanci. Nešto slično se dešavalo i u Titovoj Jugoslaviji pedesetih godina). S vremenom se država federalizuje na tri do pet jedinica: Banovinu Sloveniju, Banovinu Hrvatsku i Srpske zemlje (možda podjeljene na Srbiju, Bosnu i Hercegovinu i Vojvodinu). Standard je između onog na severu i na jugu Italije, isto tako opadajući od severa ka jugu. Oko 1968. godine, izbijaju veliki ljevičarski studentski nemiri, od kojih oni u Hrvatskoj i Sloveniji imaju nacionalistički karakter. Ipak, najveću krizu je izazvala separatistička pobuna albanskih studenata. Kralj Petar uvodi vojnu upravu, kao u Grčkoj 1967. godine. Osam godina kasnije, 1975, talas demokratskih promjena „mediteranska revolucija”, zahvata i Jugoslaviju. Kralj Petar Drugi abdicira u korist sina Aleksandra. Prvog januara 1981. godine Jugoslavija postaje članica EU, zajedno sa Grčkom. Početkom 2015. godine, Hrvati i Slovenci se na referendumu izjašnjavaju za izlazak iz Jugoslavije.

SCENARIO 2: MANJE POVOLJAN RAZVOJ POSLE OSTANKA U TROJNOM PAKTU

Hitler rešava da raščisti situaciju na Balkanu pred odlučujuće bitke u Africi i na Istočnom frontu u leto 1942. godine. Od Jugoslavije traži da propusti nemačke trupe za Afriku i da pošalje vojsku pod Staljingrad, kao što su to morali da učine Rumuni, Hrvati i Mađari. Izbija politički sukob između kralja Petra, koji je za odbijanje nemačkog ultimatuma, i Dragiše Cvetkovića, koji je za prihvatanje. Kralj Petar obara vladu, na talasu patriotske euforije. Nemci napadaju Jugoslaviju i za nekoliko nedelja okupiraju celu zemlju. Vlada i vojska se povlače u Bosnu. Britanci pokušavaju neuspešni vazdušni desant iznad Sutjeske i Durmitora. Jugoslovenske snage vode herojske borbe na Zelengori i Tjentištu u pokušaju da obezbede britanske padobrance. Nemci zarobljavaju kralja Petra i odvode ga u Dahau. Dve godine kasnije, Crvena armija izbija na istočne i severne jugoslovenske granice. Na vlast dovode komuniste sa Mustafom Golubićem i Sretenom Žujovićem na čelu. Izbija građanski rat. Britanci pokušavaju da podrže četnike u Dalmaciji i Crnoj Gori. Podržavaju crnogorski, slovenački i hrvatski separatizam. Komunističke snage, podržane bugarskim trupama, krše otpor. Jugoslavija uvodi diktaturu sličnu onu u Albaniji, ali sa elementima nacionalnog ugnjetavanja. Kolektivizacija poljoprivrednog zemljišta se ne ukida 1953. godine. Logori opstaju do sredine osamdesetih. Nema avangardne umetnosti, roka, modernih filmova i stripova. Nema gastarbajtera. Standard je između rumunskog i albanskog, u zavisnosti od kraja do kraja. U doba mađarskog ustanka 1956. godine, jugoslovenske trupe intervenišu zajedno sa sovjetskim, uz ogromna stradanja civila. Posle pada Berlinskog zida, odmah se 1990. godine otcepljuju Hrvatska, Slovenija i Crna Gora. Četiri godine kasnije, mirnim sporazumom se odvajaju Bosna i Hercegovina i Makedonija. Srpski živalj u otcepljenim državama se progoni kao nosilac komunističke represije. U Srbiji vlast preuzimaju pravoslavni fundamentalisti, koje podržavaju konzervativni delovi američke administracije.

SCENARIO 3: NAJGORI RAZVOJ POSLE OSTANKA U TROJNOM PAKTU

Nemci 1942. godine organizuju državni udar. Na vlast dolazi koalicija Dimitrija Ljotića i Ante Pavelića. „Dobrovoljci” pokreta „Zbor” i ustaše bore se pod Staljingradom. Malo ko se vratio živ. U zemlji izbijaju pobune protiv prisilne mobilizacije za Istočni front. Pobune predvode komunisti i rodoljubivi kraljevski oficiri sa Dražom Mihailovićem na čelu. Pobunjenici se sukobljavaju i među sobom, istovremeno sarađujući sa ustašama i ljotićevcima. Pavelić i Ljotić rešavaju da podele Bosnu i istrebe muslimane. Dešava se genocid nalik na jermenski iz 1915. godine. Do 1943. godine, zemlja upada u rasulo. Zapadna Srbija i Crna Gora postaju neka vrsta slobodne teritorije. U Crnoj Gori preovlađuju rojalisti, podržani od britanskih trupa koje su se iskrcale u Kotoru i Baru. U zapadnoj Srbiji pretežu komunisti. Na Zlataru i Zlatiboru su stalni okršaji komunista i rojalista, u koje se povremeno uključuju ustaše i ljotićevci. U Makedoniji izbija prokomunistički i probugarski ustanak. U Sloveniji Osvobodilna fronta preuzima vlast posle pada Italije u jesen 1943. godine, ali se i ova organizacija raspada na rojaliste i komuniste. Ljubljana gori u građanskom ratu. U leto 1944. godine, Crvena armija briše ljotićevsko-ustaške snage, uz pomoć bugarske, albanske i rumunske vojske. Glavnu prosovjetsku snagu čine Makedonci, Slovenci i bosanski muslimani. Na vlast u Jugoslaviji dolaze makedonski i slovenački komunisti predvođeni Lazarom Koliševskim i Edvardom Kardeljom, ali ima i „poštenih Crnogoraca, Srba i Hrvata” kao što su Svetozar Vukmanović Tempo, Miloš Minić, Rodoljub Čolaković i Ivan Krajačić Stevo. U Bosni i Hercegovini Sovjeti podržavaju muslimanski revanš: stotine hiljada Srba i Hrvata padaju u osveti za prethodne masakre. Na Kosovu albanska Narodnooslobodilačka vojska izvodi pokolje nad Srbima. Bugarska i Rumunija dobijaju teritorijalne nagrade (prva Bosilegrad, Dimitrovgrad, druga Vršac i Belu Crkvu). Južno od Dunava se obrazuje autonomna pokrajina Vlaška. Jasenovac, Sajmište i Banjica su prepuni „kontrarevolucionara” do 1956. godine i destaljinizacije u SSSR-u. Do tada traju i streljanja u Jajincima i Gradiški. Jedan od najstrašnijih logora je ostrvo Mamula. Po svim velikim gradovima su sovjetski garnizoni. Domaći režim nema nikakvu podršku (kao što je nije imao u Mađarskoj pre 1956. godine), zato Crvena armija učestvuje u represalijama. Posebno je surovo gušenje Sremskog ustanka. Tu se srpski seljaci bune protiv oduzimanja zemlje i paljevine manastira na Fruškoj gori. Ekspedicione snage, sastavljene od crvenoarmejaca i vojski bratskih susednih država, pale stotine sela. Liberalizacija sovjetskog režima početkom šezdesetih zahvatila je i Jugoslaviju.

Zato se Tempo i Kardelj, nadahnuti Kineskom kulturnom revolucijom, odlučuju za konačni obračun sa velikosrpskim i hrvatskim šovinizmom, kontrarevolucionarima u gradovima i kulacima na selu. Zabranjuju rad katoličkih i pravoslavnih sveštenika. Preostale crkve i manastire pretvaraju u muzeje. Seljacima se otimaju i stoka i živina. Osnivaju komisije koje treba da odluče ko zaslužuje da živi u gradu. U Hrvatskoj rad tih komisija predvodi mladi komunista Stipe Šuvar. U Srbiji borac protiv nacionalizma Radomir Konstantinović proverava pravovernost intelektualaca. Stotine hiljada gradskih ljudi se upućuju na prevaspitavanje u rudnike i na polja kolektivnih seoskih imanja. Zbog pada nataliteta, zabranjuju se abortus i kontracepcija, kao i u susednoj Rumuniji. Stotine hiljada nepoželjne dece se vaspitava u specijalnim centrima sa neljudskim uslovima. Teror se ublažava posle gladi izazvane prvom naftnom krizom 1973. godine. Stara revolucionarna četvorka Kardelj-Krajačić-Tempo-Koliševski se povlači, a na vlast dolaze umereniji Ribičič, Šuvar, Konstantinović i Gligorov. Popuštanje dovodi do nacionalističkih nemira. Posle 1979. godine jača islamski fundamentalizam. Bosanski muslimani od miljenika režima postaju njegove žrtve. Podržava ih Amerika, kao i Hrvate. Posle pada komunizma 1989. godine, režim se raspada, a i država. U Srbiji izbija građanski rat svakog protiv svih, poput onih u Africi. Zapadnom i centralnom Srbijom vlada neoljotićevska Legija svetog Nikolaja. U Nišu i Leskovcu je komunistička Narodnooslobodilačka armija. Na istoku se bore Legija svetog Nikolaja i vojska Autonomne pokrajine Vlaške. Na jugozapadu, Islamska armija proteruje Srbe iz Priboja, Prijepolja i Nove Varoši. U Vršcu i Beloj Crkvi izbijaju pobune protiv rumunske vlasti. Vojvodina se otcepila u Demokratsko Vojvodstvo Srpsko, koje je zaratilo sa Hrvatskom oko Baranje i delova Srema. Beograd je pod kontrolom međunarodnih mirovnih snaga, centar špijunaže, trgovine drogom i belim robljem, nešto poput Prištine u našoj stvarnosti, uz šarm Sajgona šezdesetih.

Naravno, pažljivi čitalac će naći mnoštvo mana u ovim scenarijima. Na primer, sporno je to da bi postojala albanska partizanska vojska bez podrške jugoslovenskih partizana. Imena vođa bi možda bila sasvim drugačija. A možda i ne? Ako ima pouke u ovim maštarijama, ona se sastoji u tome da se istorija prelama na najrazličitije načine, delovanjem velikih istorijskih sila, ali i velikih i malih ljudi. To važi i za tvoja dela, poštovani čitaoče.

Jedno poglavlje iz knjige “Alternativna istorija Srbije”

Komentari