Zbog rata u Iraku BiH dobila vojsku


Da nije bilo rata u Iraku, Oružane snage BiH možda nikada ne bi bile formirane, zaključak je studije “Kako je rat u Iraku pomogao stabilizaciji BiH”, koju je za londonski “The Conversation” napisao Eliot Šort, doktorand britanskog univerziteta “East Anglia”.

Šort na početku studije ističe da je sam Dejtonski sporazum, s ciljem da se što brže dođe do mira, mnogo elemenata ostavio nerazriješenim, a među njima je bilo i pitanje budućnosti oružanih formacija unutar BiH.

Naveo je i citat Ričarda Holbruka, arhitekte Dejtonskog sporazuma, da je najveća mana Dejtona to što je ostavio dvije međusobno suprotstavljene oružane formacije u zemlji.

Međutim, prema podacima do kojih je došao, SAD su krajem 2002. godine bile zabrinute izvoznim poslovima bijeljinskog “Orla” Iraku, koji je, prema ugovorima iz jugoslovenskog perioda, Iraku isporučivao oružje. S obzirom na to da su se SAD spremale na invaziju Iraka, koji je u tom trenutku bio pod međunarodnim sankcijama, otvorena je istraga u BiH, koja je rezultirala smjenom kompletnog političkog i vojnog rukovodstva RS.

“Kada su američke trupe ušle u Bagdad 2003, afera ‘Orao’ je počela da odnosi danak. Srpski član Predsjedništva BiH, ministar odbrane RS, načelnik Glavnog štaba Vojske RS i brojni drugi visoki zvaničnici, ministri i generali su uklonjeni sa svojih pozicija”, ističe Šort. Podsjećamo, tadašnji srpski član Predsjedništva BiH bio je Mirko Šarović, koji je podnio ostavku zbog ove afere, dok su smijenjeni tadašnji ministar odbrane RS Slobodan Bilić i načelnik Glavnog štaba Vojske RS Novica Simić.

Prema Šortovim podacima, 17 individua je krivično gonjeno, a u međunarodnim krugovima sve se glasnije počela zagovarati reformu vojnih snaga.

“Samo sedam dana nakon završetka invazije na Irak, formirana je Komisija za reformu odbrane. Preporuke proizašle iz Komisije su tražile kompletnu rekonstrukciju oružanih formacija u BiH, što je implementirano od strane bh. parlamenta”, navedeno je.

Kao rezultat reforme, demobilisan je značajan broj vojnika i formirana bh. vojska.

“Najjača multietnička institucija u zemlji je dobila jasan lanac komandovanja, koji je vodio do Predsjedništva preko jedinstvenog Ministarstva odbrane. Nova vojska je uz međunarodnu pomoć modernizovana i profesionalizovana, a 2006. godine se pridružila Partnerstvu za mir. Nakon toga, Oružane snage BiH su angažovane u brojnim misijama podrške miru širom svijeta”, zaključeno je.

Komentari