Ko je proizveo prvi automobil u Jugoslaviji?


Sa izuzetkom Zastava TERVO (Zastava Terenska Vozila) i FAP-a, Srbija više nema domaću industriju.

Obje kompanije se ovih dana najviše koncentrišu na vojnu proizvodnju pa bez obzira kakvo mišljenje imali o “Stojadinu” ili “Jugu” – ipak ostaje veliki žal što su njihova imena sada samo u istoriji.

Da li ste se zapitali koja kompanija je imala prvi civilni automobil u Jugoslaviji? Zastava je tokom Prvog svjetskog rata proizvodila određene Chevroletove proizvode, a u Drugom svjetskom ratu i Fordove. Zavisno kako gledamo situaciju, prvi proizvod pod Zastavinom oznakom je bio AR51 ili Fiat Campagnola sa drugom oznakom. To se desilo 1953. godine da bi godinu dana kasnije uslijedela Zastava 1400 BJ (Fiat 1400). Ali pored ovih automobila su postojala još dva malo poznata …

Vjeruje se da prvi automobil proizveden u Jugoslaviji onaj koji je lično razvio Lovro Osredkar iz Ljubljane 1948. godine. On je u poslijeratnom periodu uzeo jednu od mnogobrojnih vojnih Tatri i odlučio da je prepravi. Kao rezultat je nastao proizvod kome je američki Chevrolet bio inspiracija, ali je pritom bio dosta niži i više u sportskom duhu. Sa dužinom od preko 4,1 metra, ovaj kabriolet su odlikovala i “kontraš vrata”, težina od oko tonu i samonoseća školjka. Jedini dio Tatre koji je ostao je bio 1,2-litarski motor sa 30 ks. Automobil nikada nije dobio zvanično ime, a danas se uglavnom oslovljava kao K2 po identifikacionom broju koje je otpad koristio za njegovog Tatrinog prethodnika.

Automobil je imao dosta problema, posebno po pitanju limarije, ali je mogao da dostigne 100 km/h i pritom troši oko 11 litara na 100 km/h. Njegova prezentacija je uslijedila u magazinu “Motorizacija” 1948. godine, da bi dvije godine kasnije na brdskoj trci na Lovćenu osvojio titulu u prvenstvu Jugoslavije. Neki ljudi su kasnije tvrdili da je automobil nosio oznaku “Naš” i da je zapravo proizveden u TAM fabrici u Mariboru. Po nekim pričama automobil je jedno vrijeme pripadao Edvardu Kardelju, a danas se nalazi na privatnom imanju u Gorskom Kotaru u Hrvatskoj.

Još jedan automobil koji privlači veliku pažnju je “Prvenac” od strane firme David Pajić Daka. Ova firma iz Beograda je stekla ime proizvodnjom liftova, a 1958. godine je predstavila i “Prvenac”. Maleni automobil na tri točka je bio poseban po tome što su svi točkovi mogli da skreću, a to je omogućavalo lagano paralelno parkiranje. “Prvenac” je bio dugačak oko tri metra, a pokretao ga je motor od 250 kubika. Enterijer je bio veoma prost i sa samo dva sjedišta. Prvenac nikada nije ugledao serijsku proizvodnju pošto je popularni Fića debitovao tri godine ranije i u potpunosti moderizovao državu.

(autorepublika.com)

Komentari