27. 01. 2021.
Zavjeti i pouke Stefana Nemanje: Izložba o tvorcu srpske države

Zavjeti i pouke Stefana Nemanje: Izložba o tvorcu srpske države

Zavjeti i pouke Stefana Nemanje: Izložba o tvorcu srpske države

Povod za izložbu je obilježavanje rođenja rodonačelnika srpske države, a otvorena je u Narodnom muzeju do 23. februara.

Uz tri olovna pečata (na jednom se Stefana Nemanja tituliše kao veliki župan), kostim i insignije Nemanjića (na kopijama fresaka), srebrni novac (dinare Stefana Dušana i trahej Stefana Radoslava, nasljednika Stefana Nemanje) kojim se Srbija još tada uključivala u monetarne tokove Evrope, prsten kraljice Teodore i prsten kraljevića Radoslava – ukupno 85 originalnih srednjovjekovnih predmeta iz bogatog fonda Narodnog muzeja, 23 kopije fresaka iz manastira Studenice, Mileševe, Sopoćana, Arilja, Bogorodice LJeviške, Gračanice, Lesnova, Psače i Visokih Dečana, kao i originalni fragment živopisa iz zadužbine Stefana Nemanje, manastira Đurđevi stupovi kod Rasa, postavka “Zavjeti i poruke…” oslikava tada moćnu srpsku državu čiji je temelj bio narod, a duhovna snaga – sveštenstvo.

O Stefanu Nemanji zna se podosta iz Žitija Svetog Simeona (njegovo monaško ime) koje je napisao Stefan Prvovjenčani u slavu očeva djela, a koje je sačuvano u prepisu. Nemanja je rođen 1.113. godine u Ribnici u Zeti (Dioklitiji), gdje je njegov otac bio u izbjeglištvu. Zato je najprije primio “latinsko krštenje”, a kasnije, po povratku porodice u Ras, drugo iz “ruku svetitelja i arhijereja usred srpske zemlje, u hramu svetih i sveslavnih i vrhovnih apostola Petra i Pavla” (crkva i danas postoji). Vladao je 37 godina (u besjedi mitropolita solunskog Evstatija opisan je kao “veoma visok i izgledom naočit čovjek2), a živio 86 godina.

Manje se zna zašto je baš Raška srpska postojbina. Prva srpska kneževina, prije osnivanja srpske države, bila je između Save i Јadranskog mora, u vrijeme cara Iraklija (7. vijek), prvi srpski knez bio je Višeslav, a posljednji Časlav. Nakon širenja Vizantije, kralj Konstantin Bodin postavlja krajem 11. vijeka za župana Raške Vukana Nemanjića. Svojim porijeklom i pravima, porodica prvih Nemanjića, čija je loza naslikana u Dečanima, objedinjavala je ondašnje srpske zemalje – Duklju i Rašku. Dakle, Duklja je bila Nemanjina pradjedovina, a Raška pradjedovina njegovog oca.

Tumačenje porijekla ličnog imena Nemanja još je tema naučnih rasprava. Činjenica da nije bilo rijetko u dalmatinskom primorju i ostrvima u ono vrijeme, uzima se kao argument da su Nemanjini preci iz zapadnih srpskih krajeva.

Na predavanju o gradovima koje je podigao ili osvojio Stefan Nemanja, kao pratećem programu izložbe, moglo se čuti da je u jednom trenutku srpska država obuhvatala, između ostalih, Ras, Zvečan, Gradac, Prokuplje, Budimlje, Sredec (Sofiju), Niš, Svrljig, LJipljan (Ulpiana), Skoplje, Kotor, Budvu, Bar, Ulcinj, Skadar, Ston (ova dva su mala solane, što je Stefanu Nemanji omogućilo monopol nad solju), Omiš, Trebinje, Bileću (nema tragova fortifikacije, ali se spominje u pisanim izvorima)…

Većina tadašnjih srpskih gradova nicala je na antičkim, etrurskim ili ilirskim temeljima. Imali su gradsko jezgro, kule (najpoznatija je Јug Bogdanova na Hisaru, kod Prokuplja), podgrađe, akvadukt (sačuvan u Baru).

(Blic)

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender