01. 08. 2021.

Dogodilo se na današnji dan

1706. Rođen je američki naučnik i političar Bendžamin Frenklin, borac za slobodu čovjeka, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost, jedan od tvoraca “Deklaracije o nezavisnosti” i američkog ustava. Kao naučnik poznat je kao izumitelj gromobrana i otkrića toka i karakteristika Golfske struje. Osnovao je prvu javnu biblioteku u Americi, filozofsko društvo Pensilvanije i “Akademiju” koja je prerasla u Pensilvanijski univerzitet.

1732. Rođen je poljski kralj Stanislav II Ponjatovski. Tokom vladavine (1764-95) bio je prisiljen na tri diobe Poljske 1772, 1793. i 1795. Abdicirao je nakon potpisivanja treće diobe.

1773. Engleski moreplovac Džejms Kuk je brodom “Rezolušn” prvi prešao Antarktički krug.

1863. Rođen je ruski pozorišni glumac, teatrolog i reditelj Konstantin Sergejevič Stanislavski, osnivač Hudožestvenog teatra u Moskvi 1898. i umjetnički rukovodilac i ideolog tog pozorišta do kraja života 1938. Kao veliki pozorišni inovator imao je značajan uticaj na savremenike.

1863. Rođen je engleski državnik Dejvid Lojd Džordž, ministar u vladi liberala 1905.-1915. i u koalicionoj vladi 1915.-1916, premijer 1916-1922. Jedan je od utemeljivača engleskog radničkog zakonodavstva kojim je uvedeno osmočasovno radno vrijeme za rudare, pravo na štrajk, državne penzije, zdravstveno i socijalno osiguranje. Bio je jedan od glavnih učesnika mirovne konferencije u Versaju i znatno je uticao na prilike u poslijeratnoj Evropi.

1874. Umrla su braća Čang i Eng, blizanci srasli lijevom, odnosno desnom stranom grudnog koša. Rođeni su u Sijamu (Tajland) i od njih potiče naziv sijamski blizanci. Bili su svjetska atrakcija i proživjeli su 63 godine materijalno osigurani zaradom od nastupa u cirkusima.

1919. Poljski kompozitor Ignaci Jan Paderevski, pijanista svjetskog glasa, postao je prvi premijer republike Poljske, uspostavljene poslije završetka Prvog svjetskog rata.

1945. Sovjetske trupe i Poljske patriotske snage su u Drugom svjetskom ratu oslobodile Varšavu, više od pet godina nakon pada glavnog grada Poljske u ruke njemačkih nacista.

1959. Senegal i Francuski Sudan doneli su odluku o formiranju federalne države pod nazivom Republika Mali. Odluka je stupila na snagu u aprilu.

1961. Ubijen je kongoanski državnik Patris Lumumba, bivši premijer Konga, tvorac nezavisnosti zemlje, simbol borbe protiv kolonijalizma i heroj “crne Afrike”. Protivustavno je smijenjen s položaja premijera 5. septembra 1960, a 1. decembra uhvatili su ga vojnici generala Mobutua i odveli u Katangu, gdje je ubijen pod nerazjašnjenim okolnostima.

1964. Umro je srpski slikar i grafičar Đorđe Andrejević-Kun, član Srpske akademije nauka i umjetnosti, poznat po monumentalnim realističnim kompozicijama i grafičkim mapama u kojima je prikazao zločine okupatora u vrijeme Drugog svjetskog rata i motive iz obnove i izgradnje zemlje. Ilustrovao je i opremio brojna književna djela.

1966. U sudaru iznad Španije američkog bombardera “B-52” i španskog aviona za snabdjevanje gorivom poginulo je osam ljudi, a abombarder je bio prinuđen da u Atlantski okean baci hidrogensku bombu koja nije eksplodirala.

1991. SAD i zapadni saveznici izveli su u Zalivskom ratu drugi i treći talas masovnog bombardovanja ciljeva u Iraku i Kuvajtu; tri iračke rakete “skad” eksplodirale su u Tel Avivu.

1995. U zemljotresu koji je pogodio šire područje japanskog grada Kobea poginulo je više od 6.400 ljudi, a materijalna šteta je procijenjena na 85,5 milijardi dolara.

1997. U Dablinu je sud proglasio prvi razvod braka u istoriji Irske, na osnovu zakona odobrenog na referendumu, čemu se žestoko protivila rimokatolička crkva.

2002. U erupciji vulkana Njiragongo u Demokratskoj Republici Kongo razoreni su grad Goma i okolna sela, život je izgubilo više od 100 ljudi, a desetne hiljada ostalo je bez svojih domova.

2002. U 85 godini umro je španski pisac Kamilio Hoze Sela, dobitnik Nobelove nagrade za knjževnost 1989. godine. Autor je romana “Porodica Paskvala Duartea”.

2004. Umro je Rej Stark, holivudski producent i “lovac na talente” čiji opus obuhvata preko 125 filmova, među kojima su i poznati filmovi “Smiješna djevojka” i “Noć iguane”.

2005. Umro je bivši lider Komunističke partije Kine Džao Cijang koji se 1989. godine usprotivio brutalnoj primjeni vojne sile protiv studenata koji su demonstrirali na trgu Tjenanmen u Pekingu, tražeći demokratizaciju zemlje. Nakon toga je smijenjen i ostatak života proveo je u kućnom pritvoru.

2010. Irački sud osudio je na smrt vješanjem Alija Hasana al-Madžida, poznatijeg kao “Hemijski Ali”, jer je 1988. naredio bombardovanje otrovnim gasom kurdskog sela Halabdža u kojem je stradalo 5.000 ljudi.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender