27. 01. 2021.

Dogodilo se na današnji dan

1440. – Rođen je Ivan III Vasiljević, veliki knez moskovski, a od 1462. i “svih Rusa”, nakon što je ujedinio veliki broj kneževina. Oslobodio je dijelove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497j, izdao je prvi ruski zbornik zakona “Sudbenik”. Zbog ženidbe s vizantijskom princezom Zoe smatrao se nasljednikom Istočnorimskog carstva i u njegovo vrijeme prvi put se javila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kojem bi Moskva bila “Treći Rim”.

1517. – Vojska turskog sultana Selima I potukla je u bici kod Rajdanije blizu Kaira memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1729. – Rođen je njemački pisac, kritičar i teoretičar umetnosti Gothold Efraim Lesing, jedan od najznačajnijih pobornika evropskog prosvetiteljstva. Autor je prve njemačke građanske drame “Mis Sara Sampson” (1755), a dijelom “Laokon ili o granicama slikarstva i pesništva” postavio je temelje modernoj estetici.

1771. – Španija je ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1775. – Rođen je francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper, osnivač elektrodinamike. Zasnovao je teoriju magnetizma u nerazdvojivoj vezi s elektricitetom i proučio uzajamno dejstvo električnih struja. Po njemu je dobila naziv jedinica za mjerenje jačine električne struje.

1788. – Rođen je engleski pisac Džordz Gordon Bajron, najistaknutiji pjesnik romantizma i jedna od najpopularnijih ličnosti svoga vremena. Književnu slavu stekao je romantičnim epom “Čajld Herold” (1812), a potom i poemom “Don Žuan” i poetskim dramama “Manfred” i “Kain”. Umro je od malarije 1824. u Grčkoj, gdje je pomagao oslobodilačku borbu protiv Turske.

1808. – Portugalski kralj Žoao VI pobjegao je pred Napoleonovim trupama, zajedno s kraljevskom porodicom, u Brazil i premestio dvor iz Lisabona u Rio de Žaneiro.

1840.– Prvi britanski doseljenici stigli su na Novi Zeland.

1863. – U dijelu Poljske koji je na osnovu odluke Bečkog kongresa 1814-15. priključen Rusiji izbio je ustanak pod vođstvom “stranke crvenih” Jaroslava Dombrovskog. Ustanak je ugušen poslije nekoliko mjeseci, a Poljska je 1864. pretvorena u rusku guberniju.

1894. – Umro je pjesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza. Značajno je uticao na srpsku poeziju pred kraj 19. vijeka (“Ja ništa više ne vjerujem”, “Zimska idila”, “Jesen”, “Tamara”).

1901. – Umrla je britanska kraljica Viktorija. Tokom njene dugogodišnje vladavine od 1837, koja je obilježila epohu (“viktorijansko doba”), Britanska imperija bila je na vrhuncu privredne i političke moći.

1905. – Carske trupe pucale su u Petrogradu na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtjevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine. U “krvavoj nedjelji”, kako je kasnije nazvan taj dan, ubijeno je najmanje 500, a ranjeno više hiljada ljudi.

1917. – Umro je srpski arhitekta Jovan Ilkić, koji je znatno uticao na razvoj arhitekture u Srbiji u prvoj polovini 20. vijeka. Bio je 30 godina glavni projektant Ministarstva građevina i projektovao je mnoga značajna zdanja u Beogradu: Skupština Jugoslavije, hotel “Moskva”, “Oficirski dom”, zgrada Protokola.

1941. – Italijanske snage su u Drugom svjetskom ratu kapitulirale u Tobruku pred britanskom Osmom armijom poslije 11 dana opsade.

1944. – Počelo je iskrcavanje savezničkih snaga kod Ancija u Italiji u Drugom svjetskom ratu.

1973. – U udesu jordanskog “Boinga 707” s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodromu u nigerijskom gradu Kano, poginulo je 176 ljudi.

1973. – Umro je bivši predsjednik SAD Lindon Bejnz Džonson. Potpredsjednik od 1960. za vrijeme mandata Džona Kenedija, postao je predsjednik kada je Kenedi ubijen u Dalasu 1963j, a ponovo je izabran 1964. Tokom njegovog mandata došlo je do eskalacije rata u Vijetnamu, što je u svijetu i u SAD izazvalo oštre kritike njegove politike.

1980. – Sovjetski disident fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975. uhapšen je, oduzete su mu počasti i proteran je iz Moskve u Gorki.

1995. – U samoubilačkoj bombaškoj akciji palestinskog teroriste u Izraelu poginulo je 19 i ranjeno oko 60 ljudi, među kojima je bio veći broj izraelskih vojnika koji su na autobuskoj stanici čekali prevoz.

2002. – Bosna i Hercegovina postala je punopravni član Parlamentarne skupštine Saveta Evrope.

2002. – Na dvodnevnoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu Avganistana održanoj u Tokiju obećana je pomoć od 4,5 milijarde dolara.

2004. – Vaseljenski patrijarh Vartolomej, duhovni vođa pravoslavne crkve, posjetio je Kubu, gdje je otvorio prvu pravoslavnu crkvu, izgrađenu od revolucije 1959. godine.

2004.– Umro je Bili Mej, čuveni američki muzički aranžer, koji je tokom šest decenija duge karijere aranžirao pjesme Frenka Sinatre i Neta Kinga Kola. Takođe je pisao i muziku za značajne džez pevače od Ele Ficdžerald i Anite O’Dej do Luisa Armstronga i Binga Krozbija.

.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender