20. 04. 2021.
Dan Svetog Save: Rastko, Sava i njegovo djelo

Dan Svetog Save: Rastko, Sava i njegovo djelo

Dan Svetog Save: Rastko, Sava i njegovo djelo

Na Savindan nema nastave, ali đaci i nastavnici prisustvuju priredbama, sječenju slavskog kolača i odlaze u crkvu. Rastko Nemanjić je izdvojio najvažnije iz srpske tradicije, oplemenio je i povezao sa najvećim duhovnim i civilizacijskim dostignućima svog vremena

 

Foto: WikipediaFoto: Wikipedia

Srpska pravoslavna crkva danas će proslaviti Svetog Savu, utemeljivača srpske crkve, države i školstva. Savindan se obilježava u svim školama u Srbiji i Republici Srpskoj kao školska slava

Sveti Sava je ustanovljen za školsku slavu 1840. godine, na prijedlog Atanasija Nikolića, rektora Liceja u Kragujevcu.

Foto: Danijel Jovanović

Foto: Danijel Jovanović

U odluci tadašnjeg Popečiteljskog prosveštenija, predstavnici državne i crkvene vlasti propisali su da se Sveti Sava proglašava za “patrona svih naših škola i da se najsvečanije proslavlja”.

Savindan se u školama slavio sve do 1945. godine, kada je ukinut, odlukom tadašnjih vlasti.

Posle poluvjekovne zabrane od komunističkog režima, od devedesetih godina prošlog vijeka ponovo se praznuje u obrazovno-vaspitnim ustanovama.

Sveti Sava je bio najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje, kršten kao Rastko. Kada se zamonašio na Svetoj gori uzeo je ime Sava. Njegovim ustoličenjem za arhiepiskopa 1219. godine utemeljena je i autokefalna Srpska pravoslavna crkva.

Sveti Sava se smatra začetnikom srpske srednjovekovne književnosti, pa je stoga i zaštitnik prosvetnih ustanova.

Foto: Tanjug/Filip Krainčanić

Foto: Tanjug/Filip Krainčanić

Zajedno sa ocem Stefanom, zamonašenim kao Simeon, sveti Sava je osnovao manastir Hilandar i izgradio još 14 manastira, zbog čega je ostao zabilježen kao ktitor prve srpske duhovne zajednice na Svetoj gori.

Sveti Sava je napisao manastirske tipike – Karejski, Hilandarski i Studenički tipik. Prevodio je sa grčkog i posrbio važne pravno-teološke tekstove, Zakonopravilo, što je prevod Justinijanove Šeste novele. To važno pravno djelo određuje odnose crkve i države putem takozvane simfonije.

Prevodio je Hipokrata i Galena i prikupljao srednjovjekovne medicinske zapise, od kojih je nastao Hilandarski medicinski kodeks. U Hilandaru je 1198. godine osnovao prvu bolnicu.

Izdvojio je najvažnije iz srpske tradicije, oplemenio je i povezao sa najvećim duhovnim i civilizacijskim dostignućima svog vremena. Veoma mlad, oko 1192. godine, otišao je u Svetu Goru gde se zamonašio u ruskom manastiru Sveti Pantelejmon.

Foto: Tanjug / Zadužbina Manastira Hilandar

Foto: Tanjug / Zadužbina Manastira Hilandar

U Nikeji je 1219. od vizantijskog cara Teodora Laskarisa i vaseljenskog patrijarha Manojla i Haritopula izdejstvovao autokefalnost (samostalnost) srpske crkve i srpsku arhiepiskopiju, za čije je središte odredio manastir Žiču.

Godine 1208, u manastiru Studenici nad očevim tijelom, koje je prenio sa Svete Gore, izmirio je svoju zavađenu braću Vukana i Stefana.

Preminuo je u tadašnjoj bugarskoj prestonici Trnovu 25. januara 1236. godine, na povratku iz hodočašća u Jerusalim, poslije jedne diplomatske misije za Bugarsku arhiepiskopiju. Prema zapisima iz tog vremena, glas o njegovoj smrti stigao je u Srbiju 27. januara, pa se u SPC na taj dan služe liturgije.

Njegove mošti su iz Trnova prenijete i sahranjene u manastiru Mileševi 6. maja 1237. godine.

Mošti je spalio Sinan-paša 1594. godine na Vračaru. Na tom mjestu sada je spomen-hram posvećen Svetom Savi.

(Telegraf.rs / Tanjug)

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender