12. 05. 2021.
Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

814. – Umro je Karlo I Veliki, franački kralj od 768.irimsko-njemački car od 800., kada ga je krunisao papa Lav III. Znatno je proširio kraljevstvo i postao gospodar gotovo cijele zapadne i srednje Evrope. Uveo je sistem kraljevskih vazala kojima je dodjeljivao nasljedne posjede (feude) i tako stvorio vladajuću klasu velikih zemljoposjednika.

1547. – Umro je engleski kralj Henri VIII (Henry), koji je nakondolaska na presto 1509. proširio vlast na Vels, Škotsku i Irsku i izgradnjom jake flote postavio temelj budućoj pomorskoj sili. Ženio se šest puta, a nakon sukoba s papom, koji je odbio da poništi njegov prvi brak, oduzeo je papi vlast nad crkvom u Engleskoj, proglasio 1534. sebe vrhovnim crkvenim poglavarom i utemeljio anglikansku crkvu.

1573. – Počela je velika hrvatsko-slovenska seljačka pobuna podvođstvom Matije Gupca. Pobuna je u krvi ugušena 9. februara, a njen vođa je zarobljen i nakon nekoliko dana je umro od posljedica svirepog mučenja.

1596. – Umro je engleski gusar i admiral Frensis Drejk (FrancisDrake) prvi Englez koji je oplovio svijet (1577-80). Gusarskim napadima na španske brodove doprinio je engleskom osvajanju kolonija, posebno u sjevernoj Americi, a imao je i značajnu ulogu u pobjedi britanske ratne mornarice 1588. nad španskom “Nepobedivom armadom” u bici u Lamanšu. Prenio je 1586. krompir u Evropu iz Amerike.

1689. – Engleski parlament objavio je abdikaciju kralja DžejmsaII (James). Posljednji vladar iz dinastije Stjuart (Stuart) bio je prisiljen na napusti presto zbog njegovih pokušaja da vrati katolicizam u Englesku.

1812. – Rođen je srpski državnik Ilija Garašanin, jedan od vođa ustavobranitelja i višegodišnji ministar unutrašnjih poslova u ustavobraniteljskim vladama. Tvorac je srpskog spoljnopolitičkog i nacionalnog programa “Načertanije” (1844), koji je bio temelj srpske spoljne politike sve do Prvog svjetskog rata. Smatra se prvim velikim srpskim političarem 19. vijeka.

garasanin
Ilija Garašanin

1846. – Na balu u Beču prvi put je izveden “Srpski kvadril”, djelo koje je Johan Štraus mlađi (Johann Strauš) komponovao po nalogu kneza Miloša Obrenovića.

1857. – Rođen je srpski političar i publicista Stojan Protić,jedan od osnivača Radikalne stranke, prvi premijer Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1918). Izdavao je i uređivao časopis “Delo” i list “Ođek”. Pisac je odgovora na austro-ugarski ultimatum Srbiji 1914.

1871. – Francuska “Vlada narodne odbrane”, koja je formirana u Parizu nakon što je svrgnut Napoleon III i proklamovana republika, prihvatila je kapitulaciju u ratu s Pruskom, u kojem je francuska vojska teško poražena.

1878. – U Nju Hevnu u SAD je puštena u rad prva telefonska centrala, dvije godine nakon što je Aleksander Grejem Bel (Alexander Graham Bell) patentirao telefon.

telephone-exchange1

1887. – Rođen je poljski pijanista Artur Rubinštajn.

1935. – Island je postao prva zemlja u kojoj je legalizovan abortus.

1939. – Umro je irski pjesnik i dramski pisac Vilijam Batler Jejts(William Butler Yeats), najznačajnija ličnost irskog nacionalnog preporoda, jedan od osnivača i upravnik narodnog pozorišta (Teatar Ebi). Njegova djelatnost nadahnula je procvat irske nacionalne drame, a učestvovao je i u javnom političkom životu i bio senator od 1922. do 1928. Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1923.

1950. – Francuski parlament ratifikovao sporazum prema kojem su Vijetnam, Laos i Kambodža postale nezavisne države u okviru Francuske unije.

1962. – Američki vasionski brod bez posade “Rendžer 3”, umjesto da se spusti na Mjesec, promašio cilj za 35.200 kilometara.

1986. – Od eksplozije američkog vasionskog šatla “čelendžer”, 72 sekunde poslije lansiranja iz Kejp Kaneverala, poginulo je svih sedam astronauta.

1990.
– Poljska ujedinjena radnička partija (komunista) rasformirana, a osnovana je Socijaldemokratija republike Poljske koja se opredijelila za tržišnu privredu i demokratsku državu. Lider nove stranke Aleksandar Kvašnjevski je 1995. postao šef države, pobijedivši na izborima Leha Valensu.

1994. – Tri italijanska novinara ubijena u Mostaru.

1995. – U najkrvavijem sukobu od početka nasilja islamskih terorista u Egiptu poginulo 14 terorista, dvojica policajaca i dvojica prolaznika koji su se našli u unakrsnoj vatri.

1998. – U Indiji osuđeno na smrt svih 26 optuženih za učešće u zavjeri zbog ubistva bivšeg premijera Radživa Gandija.

2006. – U Novom Sadu u 73. godini preminuo književnik Duško Trifunović.

.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender