26. 07. 2021.
Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

869. – Umro je slovenski prosvetitelj poznat po monaškom imenu Kirilo, Grk iz Soluna rođen kao Konstantin. S bratom Metodijem širio je hrišćanstvo među Slovenima, te se smatraju i osnivačima njihove pismenosti i književnosti. Vjeruje se da je Kirilo tvorac oble glagoljice. Braća su na slovenski jezik prevela veliki broj biblijskih tekstova i crkvenih rukopisa.

1468. – Umro je njemački štampar Johan Gutenberg, pronalazač tipografije, izuma koji je označio civilizacijski preokret. Usavršio je štamparsku mašinu i osnovao štampariju u rodnom Majncu. Štampao je 1455. Bibliju u više od 100 primjeraka, od kojih je četrdesetak sačuvano.

1663. – Kanada je postala francuska kraljevska provincija.

1779. – Engleski moreplovac i istraživač Džejms Kuk ubijen je na Havajima u okršaju sa ostrvljanima. Njegova putovanja i otkrića značajno su doprinijela širenju britanskog kolonijalnog carstva.

1797. – Britanska flota pod komandom admirala Džona Džervisa i Horacija Nelsona potukla je špansku armadu kod rta Sent Vinsent na krajnjem jugu Portugalije.

1804. – Zbor uglednih Srba u Orašcu kod Aranđelovca donio odluku o dizanju ustanka protiv Turaka i za vožda izabrao Đorđa Petrovića, nazvanog Karađorđe. Sukobi Srba i Turaka izbili su poslije sječe knezova koju su započele beogradske dahije da bi zastrašile srpski narod i njegove vođe.

Prvi srpski ustanak je isprva zahvatio krajeve zapadno od Kolubare, Šumadiju i Pomoravlje, a gotovo cijeli Beogradski pašaluk je oslobođen 1807, ali je sudbinu ustanka odredio ishod rusko-turskog rata. Kad su Rusija i Otomansko carstvo potpisali mir u Bukureštu 1812, Porta je dobila pravo da zaposjedne srpske gradove i 1813. je ugušila ustanak.

Dogodilo se na današnji dan
Đorđe Petrović Karađorđe

1835. – Na inicijativu dramskog pisca Joakima Vujića, uz novčanu pomoć kneza Miloša Obrenovića, u Kragujevcu je osnovano prvo pozorište u Srbiji. “Knjaževsko-serbski teatar” priređivao je jednom sedmično i prazničnim danima predstave za kneza i njegove činovnike i goste, a na repertoaru su bili Vujićevi komadi ili njegovi prevodi stranih djela.

1922. – Italijanski inženjer Đulielmo Markoni počeo je prvo redovno emitovanje radio programa iz Engleske.

1929. – Al Kaponeovi gangsteri ubili su u Čikagu sedmoricu članova rivalske bande Bagsa Morena da bi spriječili krađu krijumčarenog viskija. Taj događaj nazvan je “Masakr na dan svetog Valentina”.

1943. – Sovjetska Crvena armija je u Drugom svjetskom ratu oslobodila Rostov od Nijemaca.

1946. – Na američkom univerzitetu Pensilvanija počeo je da radi elektronski mozak – kompjuter koji je sate računanja pretvorio u sekunde. Nazvan je ENIAC (Elektronski numerički integrator i kompjuter).

1956. – U Moskvi je počeo 20. kongres Komunističke partije SSSR, na kojem je šef partije Nikita Hruščov osudio politiku Staljina i otvorio put procesu destaljinizacije Sovjetskog Saveza.

1958. – Irački kralj Fejsal i jordanski kralj Husein objavili su ujedinjenje dva kraljevstva u Arapsku Federaciju s Fejsalom kao šefom države. Monarhija u Iraku oborena je u julu iste godine, kralj je ubijen i Federacija se raspala.

1972. – Sovjetski svemirski brod bez ljudske posade “Luna 20” lansiran je ka Mjesecu, odakle je 11 dana kasnije donio uzorke Mjesečevog tla.

1989. – Iranski vjerski vođa ajatolah Ruholah Homeini je fatvom (edikt) naredio smrtnu kaznu engleskom piscu indijskog porijekla Salmanu Rušdiju zbog njegovog djela “Satanski stihovi” koje je u Iranu ocijenjeno kao blasfemija islama. Iranska vlada se 1998. javno ogradila od primjene smrtne kazne.

2002. – Istraživači američkog univerziteta Teksas A&M izvršili su uspješno kloniranje mačke, od šest različitih rasa mačaka.

2002. – Umro je njemački dirigent Ginter Vand, poznat po zahtjevnom stilu rada i velikom broju koncerata Bruknera, Betovena i Mocarta.

2003. – Tužilaštvo Haškog tribunala otpečatilo optužnicu protiv lidera Srpske radikalne stranke Vojislava Šešelja za, kako se navodi, zločine protiv humanosti, počinjene u BiH i Hrvatskoj od 1991. do 1993. godine.

2003. – Lideri inspektora UN za kontrolu naoružanja Hans Bliks i Muhamed el Baradej obavijestili Savjet bezbjednosti UN da u Iraku nije pronađeno oružje za masovno uništenje niti evidencija da je ono uništeno.

.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender