05. 08. 2021.
Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

Dogodilo se na današnji dan

1200. –Umro srpski monah Simeon, poznat kao Stefan Nemanja, osnivač dinastije Nemanjića, koja je vladala srpskim zemljama više od dva vijeka. Prije nego što se 1196. zamonašio, vladao je Raškom kao veliki župan. Vlast je preuzeo 1166. kad je zbacio brata Tihomira, velikog župana, štićenika dvora u Carigradu. Ubrzo po preuzimanju vlasti pokušao je da se otrgne od vazalnog odnosa prema Vizantiji, protiv čije je vojske ratovao u savezu s Mletačkom Republikom, ali je to uspio tek poslije smrti cara Manojla Komnina. U savezu s Ugarskom je napao Vizantiju i Raškoj priključio Zetu, Trebinje, Zahumlje i Metohiju.

Njemački car i jedan od vođa Trećeg krstaškog rata Fridrih Prvi Barbarosa, koji je s vojskom na osnovu sporazuma s Njemanjom prošao kroz Rašku, 1189. nije prihvatio njegovu ponudu za savez protiv Vizantije. Kad su krstaši prešli u Malu Aziju, Vizantija je napala Rašku i preotela joj 1190. krajeve preko Morave, ali je Nemanja uspio da očuva samostalnost države. Pošto je prijesto ustupio srednjem sinu, kasnije prvom srpskom kralju Stefanu Prvovjenčanom – a ne najstarijem Vukanu, čije je državničke sposobnosti manje cijenio – zamonašio se u svojoj zadužbini manastiru Studenica. Sa najmlađim sinom Rastkom, poznatom kao Sveti Sava, podigao je na Svetoj Gori manastir Hilandar – u kojem je i umro.

Manastir je ubrzo postao najznačajniji srpski duhovni i književni centar. Podigao je i crkve i manastire Đurđeve stupove, Bogorodičin manastir i manastir Svetog Nikole kod Kuršumlije. Tokom vladavine energično je suzbio bogumilsku jeres. Srpska pravoslavna crkva ga slavi kao Svetog Simeona Mirotočivog, prvog u nizu svetaca iz loze Nemanjića.

stefan-nemanja
Stefan Nemanja

1531 – U zemljotresu u Portugalu poginulo je nekoliko desetina hiljada ljudi, porušen je veliki dio prestonice Lisabona i nekoliko drugih gradova.

1777 – Rođen je srpski vojvoda i diplomata prota Mateja Nenadović, koji je sa stricem Jakovom pokrenuo Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji. Pregovarao je s Turcima i Rusijom i time uspostavio prve diplomatske kontakte ustanika sa stranim državama. Bio je predsjednik Praviteljstvujuščeg sovjeta – prve srpske vlade. Njegovi “Memoari”, pored književne vrijednosti, predstavljaju dragocjen dokument vremena.

1815 – Napoleon Bonaparta pobjegao je iz zatočeništva na ostrvu Elba i uz pomoć grupe sljedbenika povratio vlast u Francuskoj. Njegova druga vladavina, nazvana “sto dana”, okončana je u junu nakon vojnog poraza kod Vaterloa.

1852 – Britanski vojni transportni brod “Birkenhed” potonuo je uzalivu Simon uz obalu Južne Afrike, a život je izgubilo 485 ljudi.

1885 – Predstavnici 15 zemalja na kongresu u Berlinu (Afrička konferencija), koji je organizovao njemački kancelar Oto fon Bizmark, dogovorili su se o podjeli centralne i istočne Afrike.

1901 – Vođe Bokserskog ustanka u Kini Či Hsui i Hsu Čeng Juu javno su pogubljeni odsjecanjem glave.

1909 – Turska je priznala austrougarsku aneksiju Bosne i Hercegovine.

1915 – Nijemci su u Prvom svjetskom ratu, u borbi protiv Francuza kod Malankura, prvi put u istoriji ratovanja upotrijebili bacače plamena.

1916 – Nijemci su u Prvom svjetskom ratu potopili francuski teretni brod “Provansa II”. Poginulo je 930 ljudi.

1935 – Škotski fizičar Robert Votson Vat demonstrirao je prvi kompletan i praktično upotrebljiv radar.

1952 – Britanski premijer Vinston Čerčil saopštio je da je Velika Britanija proizvela atomsku bombu i da će je isprobati u Australiji.

1960 – Umro je srpski lingvista Aleksandar Belić, profesor Beogradskog univerziteta, predsjednik Srpske kraljevske akademije, odnosno Srpske akademije nauka i umetnosti, od 1937. do 1960. i član svih slovenskih akademija. Osnivač je srpske moderne dijalektologije i jedan od tvoraca naučne sintakse.

1980 – Egipat i Izrael su uspostavili diplomatske odnose, čime je okončano 30-godišnje ratno stanje između dvije zemlje.

1986 – Sovjetski Savez lansirao je u zemljinu orbitu prvi blok svemirske stanice “Mir”, koja je nakon 15 godina uništena sagorevanjem, a nesagoreli delovi pali su u Tihi okean (23. marta 2001).

1990 – Pod vođstvom Violete Barios de Čamoro, udružena lista 14 opozicionih partija Nikaragve dobila je izbore pobjedivši sandiniste predsjednika Danijela Ortege.

1993 – U snažnoj eksploziji koju su u Svjetski trgovački centar u Njujorku podmetnuli arapski islamski teroristi poginulo je šest, a povrijeđeno oko 1.000 ljudi. Osam godina kasnije 11. septembra obe kule Centra srušene su u samoubilačkom napadu sa otetim putničkim avionima. U tom napadu poginulo je oko 3.000 ljudi.

1995 – Poslije gubitka oko milijardu dolara koje je na berzi u Singapuru izazvao diler Nik Lison, bankrotirala je londonska banka “Bering”, jedna od najstarijih i najuglednijih britanskih banaka.

2001 – Umro je Dragoslav Avramović, bivši guverner Narodne banke Jugoslavije, autor programa ekonomske stabilizacije 1994. kojim je suzbio hiperinflaciju u SR Jugoslaviji.

2001 – Skupština SR Jugoslavije ukinula je ukaz o oduzimanju državljanstva dinastiji Karađorđević koji je 1947. donela tadašnja komunistička vlada.

2004 – U avionskoj nesreći kod Mostara poginuo je predsjednik Makedonije Boris Trajkovski i članovi delegacije koji su sa njim putovali na međunarodnu konferenciju o investiranju u BiH. Za novog predsjednika Makedonije izabran je 14. aprila lider Socijaldemokratskog saveza Makedonije i premijer Branko Crvenkovski.

.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender