26. 01. 2021.
Jahorina ekonomski forum: Put u EU strateški cilj, ali bez činjenja štete RS

Jahorina ekonomski forum: Put u EU strateški cilj, ali bez činjenja štete RS

Jahorina ekonomski forum: Put u EU strateški cilj, ali bez činjenja štete RS

Jahorina – RS treba da ostane na putu koji vodi ka Evropskoj uniji i to ostaje njen strateški cilj, ali ne može dozvoliti da u tom procesu ostane bez Ustavom zagarantovanih nadležnosti, autonomije i identiteta.

Uz taj zaključak spuštena je zavjesa na dvodnevni “Jahorina ekonomski forum” na kojem je posljednji panel bio posvećen temi “U susret EU – put kojim idemo”. Zvaničnici, političari i predstavnici akademske zajednice iz nekoliko zemalja razmotrili su da li je to put kojim RS treba da se kreće, gdje je njeno mjesto u tom procesu i šta time dobijaju građani i privreda. Najvećim dilemama i izazovima od kojih zavisi i evropski put BiH, ali i proširenje EU označeni su migrantska kriza, cijena nafte i referendum o ostanku Velike Britanije u Uniji.

Put sve teži, ali ostajemo na njemu

Premijer RS Željka Cvijanović istakla je da današnja EU nije ona kakvu smo izučavali sa jedinstvenim pravilima koja važe za sve.

– Migrantska kriza pokazuje ranjivost EU i njenu nesposobnost da se uhvati ukoštac sa velikim izazovima i krizama. Migrantska kriza urušava Šengen, koji je jedna od velikih tekovina EU. Imamo Višegradsku grupu koja pokazuje neposlušnost prema stavovima EU. Na sceni je tihi ili javni bojkot Poljske, Mađarske, Češke i Slovačke koje se ne slažu sa kvotama EU za prihvat migranata tražeći i zaštitu Evropskog suda za ljudska prava. Takođe, imamo podjelu o prisustvu NATO-a na istočnoj granici EU – kazala je Cvijanovićeva i dodala da je novi izazov referendum u Velikoj Britaniji i da će, iako vjeruje da će većina Britanaca glasati za ostanak u EU, uslijediti institucionalne promjene.

RS jeste mjesto u EU, ali je Cvijanovićeva upozorila da mora da zna kuda se kreće i da vodi računa o promjenama koje se tamo dešavaju.

– EU nije položila ispit na Balkanu na svim stvarima. Opšti uslovi za EU bili su jedinstveni za sve i jedina razlika bila je u jedinstvenim uslovima za svaku zemlju kandidata. Za zemlje Balkana individualni zahtjevi su, međutim, postali dominantni u odnosu na opšte. Makedonija i BiH su imali potpuno drugačije zahtjeve u oblasti policije i javne uprave. Kod BiH ti uslovi podrazumijevaju centralizaciju i dobili smo niz hibridnih institucija. Naivan je svako ko misli da će BiH stići do EU ukoliko ne postoji doza realnosti da bude prihvaćena kakva jeste – decentralizovana. Ne može me niko ubijediti da je decentralizacija prepreka za EU, jer za to postoje primjeri u Belgiji, Njemačkoj, Španiji i Velikoj Britaniji, koje imaju svoje specifičnosti. RS želi da se kreće ka EU na osnovu takvih primjera i da zadrži svoju autonomiju, ali smo naišli na nerazumijevanje i zato se ne nalazimo mnogo bliže nego ranijih godina – rekla je Cvijanovićeva.

Ocijenila je da političko Sarajevo želi sve da centralizuje i prigrabi sebi nadležnosti iako je sve trebalo da bude usaglašeno mehanizmom koordinacije.

– Zato smo danas daleko od kandidatskog statusa. Ma koliko se trudili da šaljemo pozitivnu sliku, neriješeni problemi kao što su mehanizam koordinacije, popis stanovništva ili slučaj “Sejdić i Finci” će nas sačekati iza krivine. EU je potencirala reformsku agendu kako bismo zaboravili na krupna pitanja, ali mi se time ne krećemo ka EU – ocijenila je premijer RS.

Uprkos svim problemima, ona je kazala da je cilj da se krećemo prema EU, ali uz oprez, jer se ranjena Evropa od 2008. nalazi u krizi jačeg ili nižeg intenziteta, što sputava stav da se treba desiti proširenje Unije.

– Treba da ostanemo na EU putu i to ostaje naš strateški cilj, ali moramo da razumijemo procese u EU i na našem prostoru i da se tome prilagođavasmo, jer će se Unija sigurno transformisati. Kretanje ka EU mora biti zasnovano na ustavnoj strukturi BiH i mehanizmu koordinacije, jer drugačije i nema svrhe s obzirom na to da imamo mnoštvo drugih decentralizovanih država – navela je Cvijanovićeva i dodala da treba voditi računa i o ostalim partnerima kao što je Rusija, posebno zbog njenog potentnog tržišta.

Ministar za ekonomske odnose i regionalnu saradnju RS Zlatan Klokić kazao je da je Vlada prepoznala značaj približavanja EU i započela prilagođavanje domaćeg zakonodavstva pravnim tekovinama EU.

– RS želi da ostane vidljiva na evropskom putu, ali je taj proces često zloupotrebljavan za novo modeliranje dejtonskog uređenja BiH – kazao je Klokić.

Iskustva idu u prilog evroskepticima

Profesor Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Ljubljani Vlado Dimovski kazao je da je u Sloveniji na početku procesa evropskih integracija vladala euforija, ali da se kasnije sve pretvorilo u suprotnost.

– Vlast koja je uvela Sloveniju u EU, NATO, MMF i druge međunarodne organizacije je izgubila izbore. U početku je bila euforija i imali smo ekonomski rast do 2008. kada smo počeli udarati glavom o zid – istakao je Dimovski.

Opisujući posljedice ulaska Slovenije u EU na njenu privredu, Dimovski je kazao da je učešće poljoprivrednog sektora u privredi svedeno na dva odsto, a da je u industriji došlo do teških posljedica.

– Slovenija nema više velikih kompanija koje su razorene, a na njihovo mjesto je ušao strani kapital i postali smo ogranak stranog kapitala. Zaduženost se enormno povećava i još se nalazimo u stagnaciji iz koje ne znamo da izađemo. Pomjerili smo se sa istočnih na zapadna tržišta što je bilo negativno u pogledu konkurentnosti. Tu se dešava proces denacionalnosti – rekao je Dimovski.

Zamjenik gradonačelnika Beča Johan Gudenus među rijetkim panelistima na prvom ekonomskom forumu na Jahorini prekidan je aplauzima prisutnih. On je iznio niz kritika na politiku koju sprovodi EU.

– Austriju ponekad shvatamo kao ludaka koji previše sluša. Ideja EU je bila dobra, ali je ona postala drugačija i mi se sa takvom EU ne slažemo. EU počinje da oduzima državama njihov suverenitet i to je neprihvatljivo – istakao je Gudenus.

On je istakao da u posljednje vrijeme ne može da se sjeti dobre stvari koju je uradila EU.

– EU je na zahtjev SAD uvela sankcije Rusiji što je fatalno. Ovo je ekonomski rat u kojem SAD koriste EU protiv Rusije. EU pregovora sa Turskom koju Redžep Tajip Erdogan udaljava od Evrope i pitam se dokle je EU spremna da ide. Turska nije dio Evrope i nikada ne smije da postane članica EU. Evropu smo naslijedili od predaka, a EU će sve uništiti ako ovako nastavi. EU je potrebna Rusija, Rusija je dio Evrope – kazao je drugi čovjek Beča.

Šef Centra za istočnoevropske studije pri Ruskoj akademiji

Nauka Natalija Kulikova predstavila je rezultate istraživanja o posljedicama sa kojima su se suočile ekonomije zemalja istočne Evrope nakon ulaska u EU.

– Iluzije i rezultati u pogledu EU se drastično razlikuju. Iskustvo država koje su to prošle je veoma važno za RS. Samo mali broj najjačih preduzeća je uspjelo da izveze svoje proizvode na tržiste EU, a svi ostali su izgubili otvaranjem svojih tržišta. Tržište je preplavljeno robom iz Evrope i domaći proizvođači su izgubili utakmicu ili su potpuno nestali. Čitave industrije nisu izdržale konkurenciju sa zapada – istakla je Kulikova i dodala da se sloboda kretanja kapitala odnosi samo na zapadni kapital, a da se sloboda kretanja radnika svela na put u jednom pravcu zbog čega zemlje istočne Evrope gube svoje ljudske resurse.

Jorgos Kremlis iz Evropske komisije kazao je da je EU ušla u veliku krizu, ali da se zalaže za njeno proširenje uz uslov da je učine efikasnijom.

– BiH je jedinstvena u smislu uređenja i zbog toga pregovori sa EU moraju odgovarati njenoj strukturi. RS mora imati snažnu ulogu. Zaštita entiteta mora biti obezbijeđena i zato je potreban mehanizam koordinacije. BiH treba povećati i kapacitet da apsorbuje pomoć iz pretpristupnih fondova EU – rekao je Kremlis.

Francuski poslanik u Evropskom parlamentu Edvard Ferand kazao je da će BiH imati jasne benefite od pristupanja EU, ali će pretrpjeti i štetu u privredi i izgubiti dio suvereniteta – istakao je Ferand.

Dekan Pravnog fakulteta u Banjaluci Vitomir Popović kazao je da složen pravni mehanizam EU nije lako staviti u funkciju u zemljama kandidatima navodeći kao primjer da su pravni propisi sadržani na 120.000 stranica.

– Implementacija propisa EU zadire u unutrašnju strukturu BiH i ruši niz ovlašćenja koje RS ima u skladu sa Ustavom prenoseći nadležnosti na nivo BiH i jačajući centralne institucije. Mehanizam koordinacije koji ne odražava ustavnu strukturu BiH nema nikakvu šansu za uspjeh. RS ne treba žuriti u ispunjavanju obaveza koje od nas traže, ali naše zakonodavstvo treba postepeno da usaglašavamo tako da nam garantuje ravnopravan položaj. RS ne smije da se odrekne nijedne nadležnosti zarad ulaska u EU, jer to nisu činili ni drugi – kazao je Popović.

Profesor na Pravnom fakultetu u Kragujevcu Radovan Vukadinović istakao je da o nacionalnom identitetu posebno treba da vode računa manje države. Nekih elemenata nacionalnog identiteta se, prema njegovim riječima, mora odreći, ali o vjeri, pismu, nauci i istoriji ne smije da bude pogodbe.

Dodik: Skup ostvario ciljeve

Predsjednik RS Milorad Dodik rekao je da je Ekonomski forum na Jahorini potpuno ostvario svoje ciljeve i da je RS dokazala da ima potencijal da organizuje forum poput ovoga.

– Ljudi imaju interes da dođu ovdje, razmijene mišljenja i edukuju se. Na ovaj način se moramo vidjeti i iduće godine – istakao je Dodik.

Izvršni direktor Udruženja ekonomista RS “SNjOT” iz Banjaluke Saša Grabovac izjavio je da ovaj forum predstavlja pun pogodak kada je riječ o afirmaciji ekonomskog razvoja RS.

Zaključci

– RS je otvorena za saradnju sa svim zainteresovanim stranama i investitorima bez obzira na zemlju i dio svijeta iz koje dolaze.

– Privreda RS ima kapacitet da funkcioniše samostalno. Organizacija i rad zajedničkih institucija BiH u velikoj mjeri otežava i ograničava iskorišćavanje punog kapaciteta privrede RS, ali i u FBiH, što bi trebalo u budućnosti mijenjati.

– Saradnja država regiona je izuzetno važna za razvoj i ekonomski rast. S tim u vezi, zaključeno je da treba raditi na unapređenju međusobnih odnosa i saradnje.

– Privredna zajednica RS predstavlja osnovni oslonac za razvoj RS. S ciljem ubrzanja rasta i razvoja ekonomije RS potrebno je, prije svega, zaštititi domaće proizvođače, ali i obezbijediti povoljnije uslove za rad domaće privrede.

– Monetarna politika je jedan od ključnih faktora za razvoj privrede i poboljšanje poslovne klime u RS, odnosno u BiH. S ciljem podsticanja domaće potrošnje, posebno investicione, trebalo bi donijeti mjere koje će omogućiti da Centralna banka BiH može vršiti dodatnu emisiju novca na način kao što to čine finansijske institucije u zemljama koje imaju suverenu monetarnu politiku, a sve zbog podsticanja rasta ekonomije RS, odnosno BiH.

– Organizacija i rad entitetskih poreskih organa je potpuno funkcionalna, no i dalje postoje potrebe za unapređenje poreske politike i jačanje kapaciteta entitetskih poreskih organa kako bi primjena propisa bila što efikasnija, a naplata i raspodjela javnih prihoda što pravičnija, odnosno kako bi poreska politika bila prvenstveno stimulativna za privredu.

– Gotovo sve zemlje zapadnog Balkana imaju probleme sa deficitom budžeta. Kako bi stabilizovale svoje budžete, zemlje regiona se oslanjaju na zaduženje kod tradicionalnih finansijskih institucija. S druge strane, zemlje BRIKS-a i njihove finansijske institucije nude fleksibilna i dugoročna sredstva o čemu zemlje zapadnog Balkana nemaju dovoljno informacija. Ova tema zaslužuje ozbiljno promišljanje kako bi u budućnosti bili iskorišćeni povoljni uslovi finansiranja.

– Brzi sistem registracije preduzeća u RS je u potpunosti funkcionalan. Potrebno je kontinuirano raditi na analiziranju i nadogradnji ovog i drugih sistema koji unapređuju poslovni ambijent.

– Društvo RS je opredijeljeno za evropske integracije. U tom pogledu RS podržava aplikaciju za članstvo BiH u EU, sve institucije RS aktivno učestvuju u rješavanju izazova sa kojima se susrećemo. Nužno je definisati mehanizam koordinacije kako su to već učinile brojne decentralizovane države. RS insistira na poštivanju ustavnih principa i ustavnih nadležnosti. Pozicija RS mora biti vidljiva i uvažavana i da se na putu evropskih integracija sačuva i ojača kulturni, nacionalni, institucionalni i privredni identitet i autonomija RS.

– Olimpijski centar “Jahorina” i “Skijališta Srbije” bi trebalo da rade na modelu povezivanja radi unapređenja turističkog projekta između RS i Srbije.

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender