29. 09. 2022.
Ko je bio Mihail Gorbačov

Ko je bio Mihail Gorbačov

Ko je bio Mihail Gorbačov

Mihail Sergejevič Gorbačov rođen je 2. marta 1931. godine i bio je politički vođa Sovjetskog Saveza od 1985. do 1991. i generalni sekretar Komunističke partije Sovjetskog Saveza.

Njegov pokušaj reformi je doveo do kraja Hladnog rata, ali je takođe doveo i do kraja vrhovne političke vlasti Komunističke Partije Sovjetskog Saveza (KPSS) i do raspada Sovjetskog Saveza. Nagrađen je Nobelovom nagradom za mir 1990. godine.

Mihail Gorbačov je rođen u seljačkoj porodici u mjestu Privoljnoje blizu Stavropolja u južnoj Rusiji. Odrastao je pod totalitarnim režimom Josifa Staljina. Njegovi djed i baba su bili deportovani jer su bili bogatiji seljaci (kulaci). Uprkos nevoljama, bio je odličan u školi.

Najinteligentniji u razredu

Smatran je za najinteligentnijeg u razredu, sa posebnim interesovanjem za istoriju i matematiku. Po završetku škole, pomogao je ocu da požanje rekordan prinos na kolhozu, za šta je odlikovan Ordenom Crvene radničke zastave. To je bilo rijetkost da neko u njegovim godinama dobije tako veliku počast. Skoro je sigurno da mu je ova nagrada, zajedno sa njegovom inteligencijom pomogla da osigura mjesto na Moskovskom univerzitetu, gde je studirao pravo.

Mora se takođe napomenuti da je za mjesto na takom prestižnom univerzitetu, bilo vrlo često potrebno imati političke težnje, zajedno sa intelektualnim sposobnostima. Dok je studirao u Moskvi, upoznao je svoju buduću ženu Rajsu. Vjenčali su se septembra 1953. i preselili se u Gorbačovljev rodni kraj gdje je diplomirao 1955.

Stupio u KPSS

Gorbačov je stupio u KPSS 1952. u svojoj 21. godini. 1966. je dobio dopisnu diplomu agronoma-ekonomiste od Poljoprivrednog instituta. Njegova karijera je napredovala brzo i 1970. je imenovan za Prvog sekretara za poljoprivredu i sljedeće godine je postao član Centralnog komiteta. 1972. je bio na čelu sovjetske delegacije u Belgiji, a dvije godine kasnije, 1974. je postao predstavnik u Vrhovnom sovjetu i predsjednik stalne komisije za pitanja omladine.

Unapređenje

Godine 1979, Gorbačov je unaprijeđen u Politbiro. Tu je stekao naklonost Jurija Andropova, šefa KGB i takođe porijeklom iz Stavropolja i dalje je unapređen tokom Andropovljevog kratkog vremena na čelu Partije pre svoje smrti 1984. Sa dužnostima nad kadrovima, radeći zajedno sa Andropovim, smijenio je 20% najviših vladinih ministara i regionalnih guvernera, često mlađim ljudima. Tokom tog perioda, Grigorij Romanov, Nikolaj Riškov i Jegor Ligačev su unaprijeđeni, a posljednja dvojica su radila blisko sa Gorbačovim, Riškov u ekonomiji, Ligačev sa kadrovima. Takođe je bio blizak Konstantinu Černjenku, Andropovljevom nasljedniku, kome je služio kao drugi sekretar.

Putovanja

Njegove pozicije u novoj KPSS su stvorile više prilika da putuje van granica i to će čvrsto uticati na njegove političke i društvene poglede u budućnosti kada bude postao vođa zemlje. 1975. predvodio je delegaciju u Zapadnu Njemačku, a 1983. je predvodio sovjetsku delegaciju u Kanadu na sastanak sa premijerom Pjerom Trudoom i članovima kanadskog Doma komuna i Senata. 1984 je putovao u Ujedinjeno Kraljevstvo, gdje se susreo sa premijerkom Margaret Tačer.

Lider partije

Nakon smrti Konstantina Černjenka, Mihail Gorbačov je izabran za Generalnog sekretara KPSS 11. marta 1985. Postao je prvi lider Partije koji je rođen nakon Ruske revolucije 1917. Kao de facto vladar Sovjetskog Saveza, pokušao je da reformiše stagnirajuću Komunističku partiju i državnu ekonomiju uvođenjem glasnosti (“otvorenost”), perestrojke (“restrukturiranje”) i uskorenija (“ubrzanja ekonomskog razvoja”), koji su pokrenuti na 27. kongresu KPSS februara 1986.

Želio bolje odnose za Zapadom

U međunarodnoj politici Gorbačov je želio da poboljša odnose i trgovinu sa Zapadom. Uspostavio je bliske odnose sa nekoliko zapadnih lidera, kao što je Margaret Tačer – koja je izjavila:

” Volim gospodina Gorbačova, možemo zajedno da radimo poslove – kancelarom Zapadne Njemačke Helmutom Kolom i američkim predsjednikom Ronaldom Reganom”.

11. oktobra 1986. Gorbačov i Regan su se sastali u Rejkjaviku da bi razgovarali o smanjenju nuklearnog oružja srednjeg dometa u Evropi. Ovo je dovelo do potpisivanja Sporazuma o nuklearnim raketama srednjeg dometa 1987.

Povlačenje iz Avganistana

Februara 1988, Gorbačov je objavio povlačenje sovjetskih snaga iz Avganistana. Povlačenje se završilo sljedeće godine, iako se građanski rat nastavio pošto su Mudžahedini željeli da zbaci prosovjetski režima Mohameda Nadžibulaha. Procijenjeno je da je 15.000 Sovjeta ubijeno u sukobu između 1979. i 1989.

Takođe tokom 1988, Gorbačov je objavio da će Sovjetski Savez napustiti Brežnjevljevu doktrinu i dozvoliti narodima Istočnog bloka da sami izaberu svoju unutrašnju politiku. Ovo se pokazalo kao najradikalnije dostignuće Gorbačovljeve reforme spoljašnje politike, koju je portparol njegovog ministra inostranih poslova nazvao Sinatrina doktrina. Napuštanje Brežnjevljeve doktrine je dovelo do niza revolucija u istočnoj Evropi tokom 1989, u kojima je srušen komunizam. Sa izuzetkom Rumunije, pobune protiv prosovjetskih režima su bile mirne.

Gorbačov je generalno dobro ocijenjen na Zapadu nakon što je okončao Hladni rat. Ipak u Rusiji, njegov ugled je bio vrlo nizak jer je označen da je doveo do kolapsa države i da je odgovoran za ekonomsku bijedu koja je slijedila.

NATO obećanje

Na opasku Gorbačova tokom razgovora sa američkim državnim sekretarom DŽejmsom Bejkerom da je širenje NATO na istok neprihvatljivo šef američke diplomatije rekao mu je doslovce:

“Ni predsjednik, ni ja nemamo namjeru da izvlačimo jednostranu korist iz aktuelnih procesa, odnosno raspada socijalističkog bloka koji je u tom trenutku bivao realnost. Ako sačuvamo Njemačku u NATO, jurisdikcija alijanse se neće proširiti ni jedan pedalj na istok”,  obećao je Bejker Gorbačovu. O tome svjedoči stenagram njihovog razgovora od 9. februara.

Gorbačov je preminuo danas u 92. godini života, javili su ruski mediji.

(Nezavisne novine)

Microsoft napušta Windows Defender
Microsoft napušta Windows Defender