Nesvjesno, mnogi od nas sjede prekrštenih nogu, smatrajući to udobnim ili elegantnim položajem. Međutim, ova naizgled bezazlena navika, ukoliko se praktikuje duži vremenski period, može dovesti do niza zdravstvenih problema, od narušavanja držanja do oštećenja nerava.
Sjedenje sa prekrštenim nogama je položaj koji stvara asimetriju u tijelu. Dok jedna noga leži preko druge, kukovi se nalaze u neravnomjernom položaju, što dovodi do rotacije karlice i blagog naginjanja na jednu stranu. Iako tijelo može kratkoročno da toleriše ovakav položaj, dugotrajno i redovno praktikovanje ove navike može da izazove promjene u dužini mišića i rasporedu kostiju.
Takođe i kičma i ramena mogu da budu iskrivljeni jer tijelo pokušava da održi centar gravitacije. Kao posljedica, može da se javi bol u donjem dijelu leđa, u kukovima i vratu.
Uticaj na krvni pritisak i cirkulaciju
Jedna od najbrže uočljivih posljedica prekrštanja nogu je privremeni skok krvnog pritiska. Kada prekrstite noge u koljenu, gornja noga vrši pritisak na vene donje noge, otežavajući protok krvi prema srcu. Kao odgovor, tijelo pojačava pritisak kako bi kompenzovalo ovu prepreku.
Studija objavljena u časopisu Journal of Clinical Nursing otkrila je da ovaj položaj može privremeno da podigne krvni pritisak, pa je preporuka da se on mjeri kada su noge paralelno postavljene, a ne prekrštene.
Prekrštene noge usporavaju cirkulaciju i stvaraju asimetriju u položaju tijela
Iako se pritisak vraća u normalu brzo nakon promjene položaja nogu, osobe koje već pate od hipertenzije mogu osjetiti izraženiji skok pritiska. Lori Volter, fizioterapeutkinja iz kompanije Hinge Health” , naglašava da je kod hipertenzije ključno kretanje, jer ono podstiče cirkulaciju. Dugotrajno sjedenje sa prekrštenim nogama takođe se povezuje sa povećanim rizikom od proširenih vena. Iako genetika igra primarnu ulogu, konstantan pritisak na vene može pogoršati postojeće stanje i doprinijeti formiranju novih.
Pritisak na nerve i rizik od njihovog oštećenja
Jedan od najozbiljnijih rizika koji je povezan sa navikom da tokom sjedenja prekrstimo noge jeste pritisak na peronealni nerv (nervus peroneus communis). Ovaj nerv se proteže iza koljena i niz spoljašnju stranu potkoljenice, a njegova uloga je da omogući osjećaj i pokret u donjem dijelu nogu i stopalima. Zbog svog površinskog položaja u blizini glave lisne kosti (fibule), peronealni nerv je izuzetno osjetljiv na spoljašnji pritisak.
Kretanje je ključno za cirkulaciju
Kako navode medicinski izvori, redovno i dugotrajno prekrštanje nogu jedan je od uzroka kompresije ovog nerva. Pritisak može dovesti do utrnulosti i trnjenja u nogama i stopalima, a u težim slučajevima može izazvati stanje poznato kao paraliza peronealnog nerva. Glavni simptom ovog stanja je takozvano “viseće stopalo”(foot drop), odnosno nemogućnost podizanja prednjeg dijela stopala, što značajno otežava hodanje i zahtijeva medicinski tretman, uključujući fizikalnu terapiju i nošenje ortopedskih pomagala.
Postoji li alternativni položaj?
Iako stručnjaci ukazuju na potencijalne rizike, moderno shvatanje zdravog sjedenja naglašava da je veći problem dugotrajna nepomičnost, a ne jedan specifičan položaj. Tijelo je stvoreno za kretanje, pa je boravak u bilo kom položaju satima, bio on “ispravan” ili ne, štetan. Zbog toga se preporučuje sjedenje sa oba stopala ravno na podu, sa koljenima u približno istoj ravni sa kukovima.
Preporuka je sjedenje sa paralelnim nogama na tlu
Važnije od pronalaženja savršenog položaja tokom sjedenja,je redovno kretanje. Preporuka je da na svakih 30 do 40 minuta ustanete, istegnete noge ili jednostavno promijenite položaj sjedenja. Na taj način podstičete cirkulaciju, smanjujete pritisak na mišiće, zglobove i nerve, i omogućavate tijelu da ostane dinamično i zdravo, čak i tokom dugih perioda sjedenja. /RTS
