“Rezolucija o zaštiti djece u digitalnom okruženju i odgovornom korištenju društvenih mreža” naziv je dokumenta koji je u ponedjeljak, 22. decembra, Draško Stanivuković, predsjednik Pokreta “Sigurna Srpska” predao Narodnoj skupštini Republike Srpske (NS RS), a koja predlaže zabranu korištenja mreža mlađima od 15 godina.
Kako je rekao, o ovakvoj rezoluciji raspravljali su i poslanici u Australiji i Evropskoj uniji.
“Naša ideja je da našu djecu do 15 godina sačuvamo i ograničimo u mogućnosti korištenja društvenih mreža”, rekao je Stanivuković dodajući da se obraća roditeljima navodeći da se postavlja pitanje da li je svijest djeteta do 15 godina dovoljno razvijena da shvati sve ono što se nalazi na društvenim mrežama.
On je dodao da se predviđa da je “punoljetstvo” za korištenje društvenih mreža kada dijete uđe u 16. godinu.
“Mi smatramo da prekomjerno korištenje društvenih mreža i svog tog sadržaja izaziva teška oboljenja, od depresije, anksioznosti, poremećene koncentracije, niske mogućnosti pažnje, do nasilničkih ponašanja. Mi smatramo da djeca zbog toga manje spavaju, čitaju, traže da budu viđena, lajkovana i prihvaćena kroz razne idole koji se plasiraju i druge vrijednosti koje nisu dobre”, naveo je on.
Stanivuković je dodao da će sutra u Narodnoj skupštini predložiti i niz zaključaka među kojima su uvođenje uniformi u školama, zdrava hrana, zabrana društvenih mreža, udaljavanje kockarnica, kao i zabranu upotrebe pirotehničkih sredstava.
Sadržaj rezolucije donosimo u cijelosti:
1. Narodna skupština Republike Srpske konstatuje da digitalno okruženje ima presudan uticaj na razvoj djece i omladine, te da sa sobom nosi značajne rizike, uključujući digitalno nasilje, seksualnu eksploataciju, manipulaciju, zloupotrebu ličnih podataka, komercijalno iskorištavanje i izloženost štetnim sadržajima.
2. Narodna skupština ukazuje na porast slučajeva vrbovanja i iskorištavanja djece putem interneta, te na činjenicu da postojeće digitalne platforme ne primjenjuju pouzdane sisteme verifikacije starosne dobi, niti obezbjeđuju adekvatan nivo zaštite maloljetnika.
3. Narodna skupština, u cilju zaštite razvojnih, emocionalnih i kognitivnih sposobnosti djece, utvrđuje kako je neophodno djeci do 15 godina starosti onemogućiti pristup društvenim mrežama i njihovim interaktivnim funkcijama, te isključiti mogućnost korišćenja sadržaja i mehanizama koji mogu ugroziti razvojne, emocionalne i kognitivne sposobnosti djece, u skladu sa standardima najboljeg interesa djeteta.
4. Tehnologije za procjenu starosti moraju biti usaglašene sa najvišim standardima zaštite privatnosti, bez prikupljanja ili čuvanja osjetljivih biometrijskih podataka, a u skladu sa evropskim principima minimalnog obima podataka. Zaštita privatnosti djece mora biti prioritet, te se preporučuje ograničenje prikupljanja, obrade i čuvanja podataka maloljetnika, kao i sprečavanje praćenja ponašanja djece u komercijalne ili druge svrhe.
5. Narodna skupština izražava očekivanje da digitalne platforme koje pružaju usluge korisnicima u Republici Srpskoj primjenjuju najviše standarde zaštite maloljetnika, uključujući i isključivanje algoritamskog profilisanja u režimu namjenjenom djeci. Algoritamski sistemi preporuka koji maloljetnim licima prikazuju štetne sadržaje moraju biti ograničeni, a posebno: personalizovane preporuke, intenzivirajuće funkcije, mehanizme zadržavanja pažnje, automatsko učitavanje sadržaja i sve oblike dizajna visokog rizika koji mogu dovesti do zavisnosti ili imati povišen negativan uticaj na mentalno zdravlje djece. Pozivaju se nadležne institucije na nivou Republike Srpske da, u okviru svojih nadležnosti, uspostave mehanizme radi provođenja programa digitalne pismenosti, prevencije digitalnog nasilja, edukacije i podizanja svijesti o rizicima digitalnog okruženja, verifikacije platformi, izdavanja preporuka i naredbi za uklanjanje naloga maloljetnika kada postoji rizik po njihovu bezbjednost te komuniciraje sa digitalnim platformama koje pružaju usluge na teritoriji Republike Srpske i BiH, radi uspostavljanja režima korišćenja za maloljetnike koji isključuje algoritamsko profilisanje, intenzivirajuće funkcije i druge oblike dizajna visokog rizika.
6. Obavezuje se Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske da, u saradnji sa osnovnim i srednjim školama sprovede programe digitalne pismenosti koji se odnose na upotrebu mobilnih telefona i digitalnih uređaja, prevenciju digitalnog nasilja, postupanje u kriznim situacijama i razvoj digitalne pismenosti.
7. Obavezuje se Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske da u saradnji sa nadležnim institucijama pripremi smjernice za razvijanje programa prevencije i podrške mentalnom zdravlju djece i mladih, sa posebnim akcentom na rizike povezane sa prekomjernom upotrebom digitalnih tehnologija, digitalnim nasiljem i zavisničkim obrascima ponašanja.
8. Obavezuje se Ministarstvo porodice, omladine i sporta Republike Srpske za izradu programa edukacije roditelja o bezbjednom korišćenju digitalnih platformi, prepoznavanju rizika, postavljanju granica i praćenju digitalnog ponašanja djece.
9. U svrhu sprovođenja ove rezolucije, Narodna skupština imenovaće posebno stručno tijelo zaduženo za nadzor primjene propisa, verifikaciju platformi i izdavanje naloga za uklanjanje naloga maloljetnika, a koje će usko sarađivati sa Regulatornom agencijom za komunikacije Bosne i Hercegovine, kao i svim ostalim institucijama na nivou Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, te će o svome radu podnositi polugodišnje izvještaje Narodnoj skupštini.
10. Narodna skupština ističe značaj saradnje sa stručnjacima iz oblasti razvojne psihologije, pedagogije, prava, bezbjednosti, kao i naučnoistraživačkim institucijama, radi utvrđivanja optimalnih modela zaštite djece i praćenja efekata predloženih mjera.
11. Cilj ove rezolucije jeste stvaranje bezbjednog i podsticajnog digitalnog okruženja koje omogućava djeci zdravo odrastanje, očuvanje mentalnog zdravlja i adekvatnu zaštitu od digitalnih rizika i zloupotreba.
12. Rezolucija predstavlja početni korak u uspostavljanju sveobuhvatnog okvira digitalne bezbjednosti djece i omladine, koji će se dalje razrađivati kroz zakone, strategije i smjernice nadležnih institucija.
