Granica između „hrane” i „tehnologije” već je počela da nestaje. Meso štampano 3D tehnologijom pojavilo se na američkim policama.
Izraelska kompanija Steakholder Foods zvanično je pokrenula prodaju svoje 3D štampane hrane u američkim prodavnicama pod brendom Perfecta. U ponudi su šnicle, file minjon, pileća prsa, burgeri, kao i proizvodi nalik lososu i bijeloj ribi.
Ono što ovu priču čini posebno zanimljivom jeste činjenica da više nije riječ samo o eksperimentu u laboratoriji. Steakholder Foods je 3. septembra 2026. objavio da je Perfecta prvi put komercijalno dostupna u maloprodaji, uz distribuciju kompanije KeHE. Prvi talas obuhvata sjeveroistok SAD, a predviđeno je dalje širenje,kako se budu razvijali proizvodnja i distributivna mreža.
Ideja je jednostavna, ali do sada gotovo nezamisliva: umjesto da se biljna masa samo oblikuje u pljeskavicu ili komad nalik mesu, 3D štampač je gradi sloj po sloj, precizno raspoređujući različite smješe, kako bi se dobila struktura koja podsjeća na pravi komad mesa.
Štampanje mesa
Perfecta je zamišljena tako da biljni proizvod što vjernije dočara iskustvo konzumiranja klasične šnicle.
Umjesto jednolične mase, tehnologija omogućava da se dobije složenija struktura sa vlaknima i rasporedom materijala koji podsjeća na strukturu mesa.
Tekstura i izgled bili među najvećim izazovima u razvoju biljnih zamjena za cijele komade mesa.
Steakholder Foods navodi da njena tehnologija koristi precizno nanošenje slojeva kako bi se stvorila tekstura slična vlaknima prirodnog mesa. Na taj način mogu da se proizvode različiti oblici, od šnicle i file minjona, do pilećih prsa i ribljih proizvoda.
Prva Perfecta linija u američkim prodavnicama obuhvata biljni prošarani stek Plant-Based Marbled Steak, biljni file minjon Plant-Based Filet Mignon, biljno pileće bijelo meso Plant-Based Chicken Breast, biljne pljeskavice od lososa Plant-Based Salmon Patties i biljne pljeskavice od bijele ribe Plant-Based White Fish Patties. Kompanija njihovu teksturu opisuje kao “nježnu i vlaknastu, sa karakteristikama nalik na prošaranost mišića masnim tkivom, koje doprinose sočnosti i ukusu”.
Od biljnih sastojaka do „mesa”
Cijela ideja 3D štampanja hrane zasniva se na tome da se sastojci više ne posmatraju samo kao smješa koju treba oblikovati, već kao materijal od kojeg se može graditi struktura.
Kompanija razvija sopstvenu tehnologiju za njihovo precizno nanošenje. Različite biljne smješe mogu da se koriste za različite vrste proizvoda, od goveđih odreska i burgera do ribe. U katalogu kompanije već postoje premiksi (sirovine za pripremu) za biftek, ćufte, goveđi burger, mljeveno meso, file i više vrsta ribljih proizvoda.
Tako 3D štampač postaje svojevrsna „fabrika za kuvanje” koja ne pravi samo određeni oblik hrane, već može da kontroliše kako će različiti sastojci biti raspoređeni unutar njega.
To je posebno važno kod cijelih komada mesa.
Pljeskavica može da se napravi od mješavine koja je manje ili više kompaktna. Ali šnicla ima vlakna, različite nivoe čvrstine, masne djelove i specifičnu strukturu. Ta složenost je jedan od razloga zbog kojeg su 3D štampa i precizno nanošenje slojeva postali zanimljivi za prehrambenu industriju.
Zašto se uopšte štampa meso?
Proizvodnja mesa zahtijeva velike količine zemljišta, vode i hrane za životinje, a prehrambena industrija istovremeno traži načine da odgovori na rastuću svjetsku potražnju za proteinima.
Kompanije koje razvijaju biljne i kultivisane proizvode zato u 3D štampanju vide mogućnost da se napravi hrana koja će biti sličnija tradicionalnom mesu, ali uz drugačiji proizvodni proces.
Meso iz laboratorije od pravih ćelija
Izraelska kompanija Aleph Farms je još 2021. godine predstavila prvi kultivisani “rib-aj” biftek (rozbratnu) napravljen uz pomoć 3D bioštampanja.
U ovom slučaju tehnologija je koristila stvarne goveđe ćelije, mišićne i masne, koje su se štampale u određenoj strukturi, a zatim se inkubirale kako bi rasle i diferencirale se u tkivo.
To je otvorilo mogućnost da se meso u budućnosti proizvodi u različitim oblicima i debljinama, sa kontrolisanim odnosom mišića i masti.
Kompanija je svoj prvi 3D bioštampani rib-aj opisala kao “dokaz da je moguće stvoriti složeniji komad kultivisanog mesa, sa strukturama koje podsećaju na one kod tradicionalnog bifteka”.
Personalizovana hrana
U Tokiju je svojevremeno predstavljen projekat Sushi Singularity, zasnovan na konceptu da hrana može da se kreira na osnovu podataka o osobi. Zamišljeno je da se analiziraju različiti biološki podaci, a zatim napravi obrok čiji bi sastav bio prilagođen potrebama konkretnog pojedinca.
Umjesto da svi dobiju isti suši, u budućnosti bi svaki gost mogao da dobije svoj „personalizovani recept”, a mašina bi ga zatim napravila.
To je vizija u kojoj se kuhinja spaja sa biotehnologijom, digitalnim podacima i 3D štampanjem.
(Forbes)
