Naučnici su otkrili gdje se nalazi ivica Mliječnog puta, a čak je bliža nego što se očekivalo. Iako zvuči jednostavno, uočiti kraj galaksije iz našeg položaja u njenim spiralnim kracima zadatak je koji decenijama zbunjuje naučnike.
Sada međunarodni tim istraživača tvrdi da se spoljna ivica nalazi na oko 40.000 svjetlosnih godina od crne rupe u galaktičkom centru.
To znači da je Zemlja udaljena svega 13.300 svjetlosnih godina od ivice, što nas stavlja mnogo bliže spoljnim granicama galaksije nego njenom jezgru.
Problem u određivanju ivice galaksije leži u tome što se Mliječni put ne završava naglo, već se postepeno „razliva“, poput grada koji polako prelazi u tiha predgrađa.
Istraživači su željeli da pronađu granice oblasti u kojoj se formiraju zvijezde, odnosno mjesta gdje se nove zvijezde i dalje rađaju.
Pronalaženje ivice Mliječnog puta iz našeg ograničenog ugla posmatranja veoma je težak zadatak, ali naučnici imaju moćnu tehniku koja im pomaže.
Kako se galaksija formira, stvaranje zvijezda najprije počinje u oblastima blizu galaktičkog centra, gdje su gas i prašina najgušći, a zatim se tokom milijardi godina postepeno širi ka spolja.
Zbog ovog procesa „rasta iznutra ka spolja“, zvijezde su uglavnom mlađe što su dalje od galaktičkog centra.
Najmlađe zvijezde nalaze se upravo na ivici diska u kojem se formiraju zvijezde, gdje su procesi nastanka zvijezda tek nedavno stigli.
Međutim, galaksije slijede ovo pravilo samo do određene tačke, nakon čega zvijezde ponovo počinju da budu sve starije, stvarajući karakterističnu krivu u obliku latiničnog slova „U“.
Tačka u kojoj su zvijezde najmlađe označava spoljnu granicu regiona u kome se formiraju zvijezde, odnosno „ivicu“ galaksije.
U novom istraživanju, sprovedenom na Univerzitetu Malte, naučnici su analizirali starost 100.000 zvijezda u Mliječnom putu.
Kao što se očekivalo, zvijezde su postajale mlađe što su bile dalje od galaktičkog jezgra, sve dok nisu dostigle tačku između 35.000 i 40.000 svjetlosnih godina od centra.
Kombinovanjem ovih podataka sa najsavremenijim simulacijama, istraživači su jasno uočili da je to ujedno i mjesto gdje formiranje zvijezda naglo opada.
To je pokazalo da tačka na samom dnu „U“ krive starosti označava spoljnu granicu regiona u kome se u našoj galaksiji formiraju zvijezde.
Iza te tačke i dalje postoji mnogo zvijezda. Međutim, velika razlika je u tome što nijedna od tih starijih zvijezda nije nastala na mjestu gdje se sada nalazi.
„Formiranje zvijezda praktično prestaje izvan ivice, pa su sve zvijezde koje vidimo dalje morale tamo da stignu iz nekog drugog dijela galaksije.
One su nastale u unutrašnjem disku i polako se pomjerale ka spolja tokom milijardi godina kroz proces koji se naziva radijalna migracija, u kome zvijezde blago pomjera gravitaciono privlačenje spiralnih krakova galaksije.
Ta migracija je spora i nasumična, pa što je zvijezda dalje otputovala, duže je morala da putuje i samim tim mora biti starija“, kaže Karl Fiteni, istraživač sa italijanskog Univerziteta u Insubriji.
Ovaj proces objašnjava zašto se zvijezde mogu pronaći i izvan regiona u kojem nastaju nove, kao i zašto su najudaljenije zvijezde u Mliječnom putu ujedno i najstarije.
Pronalaženje ivice galaksije veoma je važno za astronome, jer se dio Mliječnog puta unutar regiona formiranja zvijezda značajno razlikuje od oblasti izvan te granice, javlja RTS.
