Ova mjesta, koja su danas nedostupna javnosti i pod posebnom kontrolom, razlikuju se po svojoj prirodi – neka su nastala kao posljedica katastrofa i ratova, druga su strogo čuvane vojne ili naučne zone, a neka su zaštićena zbog izuzetne vrijednosti.

“Slonovo stopalo” u Černobilu

Jedan od najopasnijih radioaktivnih objekata na svijetu nalazi se ispod četvrtog reaktora nuklearne elektrane u Černobilu u Ukrajini.

Takozvano “Slonovo stopalo” predstavlja skoro dvotonsku masu očvrslog rastopljenog materijala nastalu poslije katastrofe 1986. godine u Černobilskoj nuklearnoj elektrani Sastoji se od jezgra – mješavine nuklearnog goriva i istopljenog reaktorskog jezgra.

Pri otkriću, osam mjeseci poslije nesreće, zračenje je bilo toliko snažno da bi boravak u blizini bio smrtonosan u roku od nekoliko minuta. Iako radioaktivnost vremenom opada, područje je i dalje strogo ograničeno i pod stalnim nadzorom, uz masivne zaštitne konstrukcije koje sprječavaju širenje radijacije.

“Područje 51”

Područje 51 je strogo čuvana vojna zona u američkoj državi Nevadi, koja decenijama privlači pažnju javnosti i izaziva brojne spekulacije.

Zvanično, baza se koristi za testiranje i razvoj vojnih aviona i naprednih tehnologija američkog ratnog vazduhoplovstva. Međutim, njen visok stepen tajnosti i priče ljudi kao što je Bob Lazar doprinio je da postane centar brojnih teorija zavjere, uključujući i one o vanzemaljskim aktivnostima i tajnim projektima.

Područje oko baze je potpuno zabranjeno za civile, a pristup je strogo kontrolisan

Ovo postrojenje nazivaju još i “skladištem sudnjeg dana” i savremenom “biološkom Nojevom barkom”.

Više od 1,3 miliona uzoraka sjemena čuva se na ovom mjestu, a predstavljaju hiljade sorti usjeva koje se gaje već milenijumima. Svako sjeme nosi genetske osobine od ključnog značaja za proizvodnju hrane i prilagođavanje klimatskim promjenama – što je od presudne važnosti za buduće izazove u poljoprivredi.

Pećine Lasko

Na jugu Francuske nalazi se jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta praistorijske umjetnosti – Pećine Lasko. Naseobine čuvaju više od 600 crteža starih oko 17.000 godina.

Masovni turizam je, međutim, ugrozio njihovo očuvanje: ugljen-dioksid i promjena mikroklime doveli su do pojave gljivica koje su počele da oštećuju zidne slike. Zbog toga su 1963. godine zatvorene za javnost, a uvedeni su sistemi klimatske kontrole kako bi se umjetnost sačuvala.

“Crvena zona” u Francuskoj

Više od jednog vijeka nakon Prvog svjetskog rata, 1.000 kilometara kvadratnih sjeveroistočne Francuske i dalje su opasni za život.

Takozvana “Crvena zona” oko opštine Verden obuhvata područja prepuna municije i toksičnih ostataka poput žive i arsena.

Pored fizičkog razaranja, tlo je bilo kontaminirano otrovnim materijama i hemijskim sredstvima korišćenim tokom rata. Zbog toga je francuska država odlučila da neke površine označi kao “crvenu zonu”, što je podrazumijevalo zabranu naseljavanja, poljoprivrede i izgradnje.

Ostrvo Surtsej

Južno od Islanda nalazi se vulkansko ostrvo Surtsej, nastalo 1963. godine nakon podmorske erupcije. Danas je to jedna od najvažnijih prirodnih laboratorija na svijetu.

Naučnici prate kako se život postepeno razvija od nule – od prvih biljaka do složenijih ekosistema. Zbog naučne vrijednosti i opasnosti od lošeg uticaja ljudi, pristup je strogo ograničen i dozvoljen samo istraživačima.

Vatikanska apostolska arhiva

Apostolska arhiva jedna je od najčuvanijih arhivskih institucija na svijetu, koja pripada Svjetoj stolici i nalazi se u Vatikanu. Dugo je bila poznata kao “Tajni arhiv Vatikana”, ali je 2019. zvanično preimenovana u sadašnji naziv.

Arhiva čuva ogromnu zbirku dokumenata papske administracije, prepiske, diplomatske izvještaje i istorijske spise koji se protežu više od 1.500 godina unazad.

Među materijalom su i važni dokumenti iz perioda srednjeg vijeka, renesanse, kao i iz moderne istorije. Pristup arhivi nije potpuno zabranjen, ali je strogo ograničen.

Grobnica prvog kineskog cara

Mauzolej Cin Ši Huangdija čuva čuvenu terakota vojsku, ali centralna grobnica samog cara nikada nije otvorena.

Iako je kompleks otkriven 1974. godine, istraživanja su se uglavnom zadržala na spoljnim djelovima, dok je unutrašnji dio grobnice ostao netaknut.

Prema istraživačima, razlozi za to su višestruki: strah od oštećenja izuzetno osjetljivih artefakata, tehnička ograničenja savremene arheologije, ali i moguće prisustvo opasnih supstanci unutar grobnice.

Istorijski izvori, koje su zabilježili drevni hroničari, navode da je unutrašnjost osmišljena kao minijaturni prikaz carevog carstva, sa palatama, blagom koje čuvaju smrtonosne zamke i simboličnim prikazima rijeka od žive. /klix.ba