Velikogospojinski post počeo je danas, 14. avgusta i traje do 28. avgusta, kada pravoslavni vjernici proslavljaju Veliku Gospojinu, odnosno Uspenje Presvete Bogorodice.
Uz Vaskršnji post, smatra se jednim od najstrožih postova u pravoslavnoj tradiciji.
Iako traje samo dvije sedmice, Velkogospojinski post ima stroga pravila. Međutim, njegova suština nije samo u promjeni načina ishrane, već i u molitvi, praštanju, smirenju i duhovnom preispitivanju.
Šta znači post na vodi?
Izraz „post na vodi“ ne znači potpuno odricanje od hrane.
Podrazumijeva biljnu hranu pripremljenu bez ulja i drugih masnoća. Namirnice se tokom takvih dana:
kuvaju u vodi;
peku bez dodavanja masnoće;
jedu svježe ili sirove;
pripremaju bez zaprške i prženja.
Šta se može jesti tokom posta na vodi?
Trpeza tokom dana posta na vodi može biti raznovrsna, iako je priprema hrane jednostavnija.
Mogu se koristiti:
- krompir;
- grašak;
- boranija;
- sočivo;
- svježe i sušeno voće;
- pirinač;
- pšenica;
- kukuruz šećerac;
- bademi;
- lješnici;
- orasi;
- posni hljeb i peciva bez mlijeka, jaja i maslaca;
- leblebije;
- sočivo;
- proso i
- druge biljne namirnice.
Ukus jela mogu obogatiti prirodni začini i različite vrste bilja, pod uslovom da se ne koriste namirnice koje nisu dozvoljene tokom posta na vodi.
Kako se posti od 14. do 28. avgusta?
Prema tradicionalnim pravilima Velikogospojinskog posta:
od ponedjeljka do petka – posti se na vodi;
subotom i nedjeljom – dozvoljeni su ulje i vino;
19. avgusta, na Preobraženje Gospodnje – dozvoljena je riba.
Posebnost Preobraženja je u tome što se riba može jesti bez obzira na to koji dan u sedmici ovaj praznik pada.
Kada se završava velikogospojinski post?
Velikogospojinski post završava se 28. avgusta, na praznik Uspenja Presvete Bogorodice, poznat u narodu kao Velika Gospojina.
Tog dana vjernici završavaju period posta i proslavljaju jedan od velikih pravoslavnih praznika posvećenih Presvetoj Bogorodici.
Post nije samo odricanje od hrane
Iako je promjena ishrane najvidljiviji dio posta, njegova suština nije u dvonedjeljnoj dijeti.
Tjelesno uzdržavanje trebalo bi da prati:
molitva;
smirenje;
praštanje;
preispitivanje sopstvenih postupaka;
izbjegavanje svađa i sukoba;
pomirenje sa bližnjima;
traženje oproštaja;
uzdržavanje od ružnih riječi i gnjeva.P
osebno se naglašava potreba da vjernik u post uđe rasterećen od ljutnje, svađa i neizmirenih odnosa sa drugim ljudima.
Dvije sedmice u znaku mira i molitve
Tokom posta vjernici nastoje da više vremena posvete molitvi i duhovnom miru, a da se udalje od nepotrebne buke, velikih veselja, svađa i drugih postupaka koji narušavaju unutrašnji mir.
Odricanje od jake i raznovrsne hrane nije samo cilj sam po sebi. Ono treba da pomogne vjerniku da vježba volju i svoje misli usmjeri ka duhovnom životu.
Poseban značaj za žene i porodicu
Presveta Bogorodica u pravoslavnoj tradiciji ima posebno mjesto, a u narodnoj tradiciji smatra se i velikom zaštitnicom žena, majki i djece.
Zbog toga Velikogospojinski post ima poseban značaj u molitvama koje su povezane sa:
- zdravljem;
- majčinstvom;
- porodiljama;
- djecom;
- slogom u porodici;
- blagostanjem i mirom u domu.
U narodnoj tradiciji postoje i brojni običaji vezani za ovaj period. Prema nekim predanjima, žene su pred početak posta brale ljekovito bilje uz molitve Bogorodici, vjerujući da ono tada ima posebnu iscjeljujuću moć.
Jednostavnija trpeza, više vremena za porodicu
U tradicionalnom shvatanju posta, jednostavnija trpeza nije sama sebi cilj.
Manje vremena posvećenog pripremanju raskošne hrane može ostaviti više prostora za:
- porodicu;
- razgovor;
- molitvu;
- pomirenje;
- pomoć drugima;
- duhovni mir.
Kao čuvarice porodičnog ognjišta, žene su u narodnoj tradiciji tokom ovog perioda posebnu pažnju posvećivale slozi i spokojstvu u domu.
Suština velikogospojinskog posta
Velikogospojinski post zato nije samo promjena namirnica na trpezi.
Njegova suština je u tome da tjelesno uzdržavanje prati i unutrašnja promjena – manje gnjeva i buke, a više molitve, praštanja, razumijevanja i ljubavi prema bližnjima.
Napomena: Od posta se razrješuje u skladu sa blagoslovom i savjetom sveštenika, posebno za djecu, starije, trudnice, dojilje i osobe sa zdravstvenim tegobama.
