U Prebilovcima kod Čapljine danas i sutra biće obilježeno 85 godina od ustaškog zločina nad Srbima.
Obilježavanje će početi danas u Hramu Hristovog Vaskrsenja, gdje će u 19.00 časova biti služeno večernje bogosluženje, najavljeno je iz resornog ministarstva.
U 20.00 časova biće održan duhovni program i obraćanje zvaničnika.
Obilježavanju će prisustvovati ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić.
Sutra će u Hramu Hristovog Vaskrsenja u 9.00 časova biti služena Sveta arhijerejska liturgija, a u 11.30 časova biće upriličena trpeza ljubavi.
Obilježavanje organizuje Odbor Vlade Republike Srpske za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova.
Ustaše su masakr u Prebilovcima počinile između 6. i 11. avgusta 1941, pod komandom Ivana Jovanovića Crnog. Većina je živa bačena u jamu Golubinku, dok su ostali ubijani na licu mjesta.
Jedina osoba koja se spasila i živa izašla iz škole u Prebilovcima bila je Mara Bulut.
Prema njenim riječima, ustaše su vadile bebe iz kolijevki i razbijale dječije glave o zid škole pred očima majki.
Samo u Prebilovcima ubijeno je 830 Srba, dok iz 57 porodica niko nije preživio pogrom.
Stana Arnaut bila je učiteljica u Osnovnoj školi “Kralj Milutin” u Prebilovcima i njena jedina “krivica” bila je što nije željela da se odvoji od svojih đaka kada su je ustaše tog avgusta, 1941. godine mučile na stolici, iživljavali se nad njom i na kraju je ispred škole i ubili.
Učiteljica Stana je poslije silovanja i mučenja, zaklana, a užasnu smrt doživjeli su i njeni učenici.
Na prostoru Hercegovine bilo je oko 110 stratišta, od kojih su većina bile kraške jame poput Golubinke, Korićanke, Jagodnjače, Pandurice, Ržanog dola i mnogih drugih.
Zločin u Prebilovcima je u bivšoj Jugoslaviji prikrivan, a 1961. godine jame u koje su bacani Srbi su zabetonirane.
Otkopavanje 13 jama na području donje Hercegovine počelo je 1990. godine, a kosti više od 4.000 Srba 4. avgusta 1991. godine su sahranjene u spomen-kosturnicu u Prebilovcima.
U junu 1992. godine tokom ofanzive “Čagalj” pripadnici HOS-a i HVO-a minirali su spomen-kosturnicu.
Hram Vaskrsenja Hristovog u Prebilovcima sagrađen je i osveštan 2015. godine u znak sjećanja na oko 4.000 Srba donje Hercegovine koje su ustaše ubile u Drugom svjetskom ratu, a Srpska pravoslavna crkva /SPC/ je iste godine kanonizovala te žrtve.
Ovaj praznik ustanovljen je u kalendaru na datum kada su ustaše 1941. godine zvjerski ubile više od 850 mještana ovog sela, uglavnom žena i djece i bacile u jamu u Šurmancima nadomak Međugorja.
Po povratku Srba u Prebilovce poslije 2000. godine, ostaci kostiju su sakupljeni, a po izgradnji Hrama Vaskrsenja Hristovog počivaju u njegovoj kripti.
Hram u Prebilovcima sagrađen je uz pomoć tadašnjeg predsjednika Srpske Milorada Dodika i zahvaljujući donacijama Srba u dijaspori.
Japanski list “Asahi Šimbun” svrstao je Prebilovce na četvrto mjesto po stradanju u 20. vijeku.
Razmjere ustaške bestijalnosti navele su italijanskog generala Alesandra Luzana da pošalje detaljan Musoliniju izvještaj o zločinu nad Prebilovčanima.
U pismu je Luzano istakao da je učiteljica Stana Arnaut silovana pred njenim đacima i da su čak i djevojčice od osam godina bile silovane. Luzano je bio zgrožen činjenicom i da je u zločinu učestvovao i jedan sveštenik Rimokatoličke crkve.
